دکتر فرنوش ابراهیمزاده، متخصص داخلی
آزاده قشونی:سالمندان باید بهطور منظم با انجام آزمایشات مورد نیاز وضعیت سلامتی خود را بررسی کنند تا در صورت ابتلا به بیماری بتوانند بهموقع اقدامات لازم را انجام دهند. باید بدانید علائم هشداردهندهای نیز وجود دارند که باید سالمندان و اطرافیانشان به آنها توجه ویژهای داشته باشند. اگرچه با بالا رفتن سن کاملا طبیعی است که برخی تواناییهای افراد افت کند اما نباید هر مشکلی را به پای پیری نوشت. برخلاف تصور اکثر افراد، سالمندی الزاما مترادف با مریضی و ناتوانی نیست. بلکه لازم است که بروز برخی علائم را با مراجعه به متخصصان بررسی کنید. چون برخی از این علائم میتواند ریشه مشکلات جدی در سلامتی باشند. بنابراین لازم است که هشیار باشید و بهموقع علائم خود را بررسی کنید. چون در صورت سهلانگاری ممکن است مشکلات جدیتری پیش بیاید.
تنگی نفس غیرعادی در سالمندان
درد در ناحیه قفسه سینه یکی از علائم متعدد سکته قلبی است. البته علائم این مشکل در افراد مختلف متفاوت است. بهعنوان مثال اگر بعد از یک پیادهروی کوتاه نفستان میگیرد و به سختی نفس میکشید ممکن است نشانه اولیه گرفتگی جزئی یا کامل یکی از عروق باشد. متاسفانه این مسئله نیز میتواند باعث بروز سکته قلبی شود. اگر متوجه مشکل مزمن یا غیرعادی در تنفستان شدهاید باید به پزشک متخصص مراجعه کنید. اگر در قفسه سینهتان احساس فشار و سنگینی دارید یا دچار حالت تهوع میشوید نیز باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
حالت تهوع ناگهانی یا مشکل تعادل و هماهنگی در سالمندان
علائم خونریزی مغزی میتواند بسیار نامحسوس باشد اما اگر این علائم را بشناسید هشیارتر عمل میکنید. فرقی نمیکند شما سالمند یا جوان باشید. خونریزی مغزی علائم مشابهی دارد از قبیل مشکل ناگهانی در راه رفتن و از دست دادن ناگهانی تعادل و هماهنگی اعضای بدن. علاوهبراین باید نسبت به علائم دیگری از قبیل احساس حالت تهوع شدید، اختلال در تکلم، تلفظ نادرست کلمات، تغییرات بینایی، حساسیت یا بیحسی صورت، پاها یا بازوها هشیار باشید.
خونریزی واژینال بعد از یائسگی در خانمها
اگر بعد از یائسگی لکههای خونی مشاهده میکنید بهتر است هرچه سریعتر به متخصص زنان مراجعه کنید چون خونریزی بعد از یائسگی عادی نیست. البته شدت خونریزی در افراد مختلف فرق دارد و در برخی موارد مسئله خاصی نیست. با این حال لازم است که احتمال ابتلا به بیماری جدی مانند سرطان را در نظر بگیرید. بنابراین بهتر است سهلانگاری نکرده و مسئله را بررسی کنید. توصیه میشود حتی اگر خونریزی نیز ندارید بهطور مرتب برای چکاپ به پزشک متخصص زنان مراجعه کنید.
اختلالات نعوظ در سالمندان
اختلال در نعوظ در بین سالمندان بسیار رایج است و بهتدریج که سن افزایش پیدا میکند احتمال بروز آن نیز بالا میرود. در واقع حدود 22درصد مردان 60 ساله از مشکل ناتوانی جنسی رنج میبرند. این مشکل علاوه بر اینکه یک دغدغه جدی در زمینه رضایت جنسی تلقی میشود اما در عین حال میتواند به بیماریهای قلبی، دیابت و دیگر مشکلات سلامتی مربوط باشد. با وجود اینکه افزایش سن یکی از عوامل اصلی اختلالات جنسی است اما استرس زیاد یا افسردگی نیز میتواند از عوامل دیگر این اختلالات باشد.
یبوست در سالمندان
یبوست باعث فشار بسیار زیادی در حین دفع میشود. متاسفانه یبوست و زور اضافی در حین دفع، خطر بروز هموروئید یا همان بواسیر را بالا میبرد. البته اگر هر از گاهی دچار یبوست میشوید میتوان آن را عادی دانست اما این مشکل در سالمندان بیش از حد معمول بروز میکند. توجه داشته باشید که یبوست میتواند علامت مسدود شدن مدفوع باشد. در واقع ممکن است پای تومور، پولیپ یا انسداد دیگری در میان باشد. زمانی که یبوست مزمن میشود میتواند مشکلات زیادی در دفع ایجاد کند و مدفوع سفت میشود. بنابراین روده پر شده و دیگر نمیتواند تخلیه شود. به این مشکل احتباس مدفوع میگویند.
مدفوع رنگی
ممکن است مدفوع به دلیل مواد غذایی مصرفی روزانه تغییر رنگ دهد. مصرف برخی داروها مانند مکمل آهن و داروهای ضداسهال نیز باعث تیره شدن رنگ مدفوع میشود. در هر صورت مدفوع قهوهای یا سبز کاملا طبیعی محسوب میشوند. اما اگر متوجه رنگ سیاه یا وجود خون در مدفوع شدید باید هشیار باشید چون این مسئله میتواند علامت خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی باشد. این مشکل ممکن است در نتیجه زخم معده، هموروئید، دیورتیکولها و بیماریهای دیگر دستگاه گوارش بروز کند.
بروز ناهنجاری در پستانها
با وجود اینکه سرطان پستان بهواسطه وجود تودههایی در پستانها تشخیص داده میشود اما علائم دیگری که کمتر شناخته شدهاند از جمله متورم شدن پستانها، حساسیت یا پریدن رنگ پستانها، ترشح از نوک پستان و تغییر در رنگ پوست پستانها نیز از علائم این بیماری محسوب میشوند. سرطان پستان در خانمها رواج بیشتری نسبت به آقایان دارد اما نمیتوان بروز آن در آقایان را از نظر دور داشت. به همین دلیل آقایان نیز باید چکاپهای منظم انجام دهند.
ضایعات پوستی در سالمندان
متاسفانه ابتلا به سرطان پوست در بین سالمندان شایع است. بنابراین توصیه میشود نسبت به بروز هر نوع ضایعه ناگهانی در پوست و بروز خالها و تغییر ظاهر آنها هشیار باشید. چون هر نوع ضایعه پوستی که درمان نمیشود ممکن است سرطانی شود. مسائل متعددی وجود دارند که به پیری و افزایش سن نسبت داده میشوند اما با این وجود بهتر است هشیار باشید. بنابراین در خصوص هر علامتی که به نظرتان غیرعادی است حتما با پزشک خود مشورت کنید.
پیر شدن در اوج سلامتی و شادابی
برای اکثر افراد پیر شدن مترادف با ضعف، بیماری و افسردگی است. در حالی که میتوان در اوج شادابی و سلامتی دوران سالمندی را سپری کرد. در واقع سالمندی به معنای داشتن زمان بیشتر برای خود، آرامش و شروع پروژههای جدید است. براساس نتایج بررسیهایی که «موسسه ملی آمار و مطالعات اقتصادی فرانسه» انجام داده اوج خوشبختی و شادی زندگی بین سنین 65 و 70 سالگی است. البته باید آگاه باشیم که پیری به کل بدن ما مربوط میشود و از سن 30 سالگی کلید میخورد. با گذشت زمان ممکن است بدن ما حساستر و آسیبپذیرتر شود بنابراین باید مراقب سلامتی خود باشید تا بتوانید مدت زمان بیشتری از کیفیت بالای زندگی برخوردار شوید
امروزه دانشمندان عنوان میکنند که 80درصد علائم پیری ما به ژنهایمان مربوط نمیشود بلکه به تاثیرات خارجی ربط پیدا میکند. محققان اعلام کردهاند که محیط زیست، نور خورشید، مصرف دخانیات و همچنین فعالیت های جسمی از جمله عواملی هستند که روی کیفیت پیری ما تاثیر دارند.
بهطور خلاصه پیر شدن خوب با داشتن سبک زندگی مناسب در طول دوران زندگی ارتباط مستقیم دارد. بنابراین لازم است موارد متعددی را در نظر داشته باشید. توصیه میشود از مصرف دخانیات بپرهیزید. تغذیه سالم و متنوعی داشته باشید و بدانید که شاخص توده بدنی نرمال برای سالمندان بین 21 تا 25 است، ورزش و تحرک بدنی را از زندگی خود حذف نکنید، روابط اجتماعی فعالی داشته باشید، در کلاسهای مورد علاقهتان ثبت نام کنید و دایره دوستان را گسترش دهید، از 50 سالگی به صدای بدنتان گوش کنید. یعنی نسبت به تمام علائم غیرعادی بدن هشیار باشید و آنها را بررسی کنید، در طول روز بهطور مرتب آب بنوشید تا علاوه بر کمک به عملکرد درست بدن، کلیههایتان به خوبی سموم را دفع کنند. حواستان به سلامت مغز و حافظهتان باشد، بهطور مرتب بازیهای فکری مانند سودوکو و غیره انجام دهید. جدول حل کنید و خوب بخوابید. نتایج پژوهشی که محققان سوئیسی انجام دادهاند نشان میدهد که با افزایش سن کیفیت خواب دستخوش تغییراتی میشود. به همین دلیل افراد سالمند در خوابیدن مشکلاتی پیدا میکنند.
یادتان باشد که خواب خوب تاثیر زیادی روی دستگاه عصبی و همچنین سلامت عمومی همه افراد و بهخصوص سالمندان دارد. توصیه میشود که با نوشیدن دمنوشهای آرامبخش در طول روز و پرهیز از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین مانند قهوه و چای، خواب راحتی برای خود فراهم کنید. همچنین میتوانید قبل از رفتن به رختخواب با انجام تکنیکهای آرامبخش خودتان را برای خوابی بهتر آماده کنید.
