دانشمندان برای نخستین بار موفق شدند با وضوح بسیار بالا، فرآیند نفوذ ویروس آنفلوآنزا به سلولهای انسانی را بهصورت زنده و در زمان واقعی مشاهده کنند. این تصاویر شگفتانگیز نشان میدهد که سلولها صرفاً قربانیان منفعل نیستند، بلکه فعالانه به ویروس نزدیک شده و آن را «میقاپند»؛ گویی ویروس روی سطح سلول «موجسواری» میکند تا بهترین نقطه ورود را پیدا کند.
🧫 ثبت زنده عفونت آنفلوآنزا
تب، بدندرد و آبریزش بینی—با بازگشت زمستان، آنفلوآنزا نیز بازمیگردد. این بیماری توسط ویروسهای آنفلوآنزا ایجاد میشود که از طریق قطرات تنفسی وارد بدن شده و سلولهای حساس را آلوده میکنند.
یک تیم پژوهشی از سوئیس و ژاپن با استفاده از یک روش میکروسکوپی کاملاً نوآورانه، نگاه بیسابقهای به رفتار این ویروس انداختهاند. این روش به دانشمندان اجازه میدهد سطح خارجی سلولهای انسانی را در محیط آزمایشگاهی (پتریدیش) با دقت بسیار بالا بررسی کنند و لحظه ورود ویروس به سلول زنده را بهطور مستقیم ببینند.
این پژوهش تحت هدایت یوهی یامائوچی، استاد پزشکی مولکولی در ETH زوریخ انجام شده است.
او میگوید:«عفونت سلولهای بدن ما شبیه یک رقص بین ویروس و سلول است.»
موجسواری ویروس روی سطح سلول
برخلاف تصور رایج، سلولها هنگام نزدیک شدن ویروس کاملاً منفعل نیستند. اگرچه سلولها از آلوده شدن سودی نمیبرند، اما ویروس از یک سامانه طبیعی جذب سلولی سوءاستفاده میکند؛ سامانهای که سلول برای ورود مواد ضروری مانند هورمونها، کلسترول و آهن به آن نیاز دارد.
فرآیند عفونت به این صورت آغاز میشود:
-
ویروس آنفلوآنزا به مولکولهای خاصی روی سطح سلول متصل میشود
-
سپس روی غشای سلول حرکت میکند، درست مانند موجسواری
-
ویروس از یک گیرنده به گیرنده دیگر میچسبد تا به ناحیهای با تراکم بالای گیرندهها برسد
-
این نقاط بهترین محل برای ورود ویروس هستند
پس از تشخیص اتصال ویروس، غشای سلول در آن ناحیه فرورفتگی کوچکی ایجاد میکند. پروتئینی ساختاری به نام کلاترین (Clathrin) این حفره را شکل داده و تقویت میکند. بهتدریج، این حفره ویروس را در بر میگیرد و کیسهای به نام وزیکول تشکیل میشود که ویروس را به داخل سلول میکشد.
چرا روشهای قبلی کافی نبودند؟
در گذشته، دانشمندان برای بررسی این مرحله حساس از روشهایی مانند میکروسکوپ الکترونی استفاده میکردند؛ اما این روشها نیازمند تخریب سلول بودند و تنها «تصاویر لحظهای» ارائه میدادند.
از سوی دیگر، میکروسکوپ فلورسانس امکان تصویربرداری زنده را فراهم میکرد، اما وضوح فضایی آن محدود بود و جزئیات دقیق ورود ویروس را نشان نمیداد.
فناوری ViViD-AFM؛ انقلابی در مشاهده عفونت ویروسی
روش جدید که ViViD-AFM نام دارد، ترکیبی از:
-
میکروسکوپ نیروی اتمی (AFM)
-
میکروسکوپ فلورسانس
است و امکان مشاهده حرکات بسیار ظریف ویروس و غشای سلول را در زمان واقعی فراهم میکند.
با استفاده از این فناوری، پژوهشگران نشان دادند که سلولها در چند مرحله به ورود ویروس کمک میکنند:
-
پروتئینهای کلاترین را به محل اتصال ویروس فرا میخوانند
-
غشای سلول به سمت بالا حرکت میکند، گویی قصد «گرفتن» ویروس را دارد
-
اگر ویروس بخواهد از سطح سلول دور شود، این حرکات موجمانند تشدید میشوند
پیامدها برای پژوهشهای ضدویروسی
فناوری ViViD-AFM این امکان را فراهم میکند که داروهای ضدویروسی مستقیماً در حین فرآیند عفونت و در محیط سلولی آزمایش شوند. پژوهشگران معتقدند این روش میتواند برای مطالعه سایر ویروسها و حتی واکسنها نیز بهکار رود و دیدی زنده و دقیق از تعامل آنها با سلولها ارائه دهد.
منبع:ساینس دیلی
