دکتر بابک ساعدی، متخصص گوش و حلق و بینی و استاد تمام دانشگاه تهران
لوزهها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند. لوزهها جزئی از حلقه بزرگتر سیستم لنفاوی از مراکز لنفاوی بهنام حلقه والدیر هستند که با اسامی لوزه کامی، لوزه سوم، لوزه زبانی و… در این حلقه وجود دارند. واکنش نسبت به مواد آلرژیزای خوراکی توسط لوزههای کامی صورت میگیرد و لوزه سوم که پشت بینی قرار دارد در ایجاد واکنش نسبت به عوامل حساسیتزا و بیماریزای تنفسی مؤثر است. با توجه به رشد لوزهها از سنین دو تا سه سالگی و با توجه به نوع ایمنی بدن و تکامل فرد، رشد لوزهها تا سنین بالاتر ادامه پیدا میکند و سپس پسرفت دارد.
حداکثر رشد لوزهها تا حدود 9 سالگی است
سیستم دفاعی بدن همانند دیگر قسمتهای بدن از دوران نوزادی شروع به رشد و تکامل میکند و با توجه به رشد کودک در سنین بالاتر، این تکامل نیز افزایش مییابد. بهطور عادی رشد لوزهها و سیستم لنفاوی از حدود سن دو سالگی شروع میشود و تقریبا در سنین 8 تا 9 سالگی به حداکثر رشد خود میرسد و سپس بهتدریج تا سنین بلوغ کاهش مییابد.
عفونتهای مکرر یکی از مهمترین دلایل جراحی لوزه است
در بعضی افراد، لوزهها به دلایل مختلف مانند عفونتهای مکرر، آلرژی، ویژگیهای ارثی و سایر عوامل ناشناخته، بیش از حد رشد کرده و مشکل پاتولوژیک پیدا میکنند. اگر رشد بیش از حد لوزهها باعث عفونت مکرر سینوسی، حلق، گوش یا اختلال تنفسی شود، جراحی برداشتن لوزهها توصیه میشود.
اما در اکثر موارد با پیشرفتهای پزشکی میتوان با اقدامات درمانی دیگر مانند استفاده از اسپریهای کورتیکواستروئید یا آنتیبیوتیک، جراحی را به تاخیر انداخت یا صرفنظر کرد. در صورتی که کودکی تنفس دهانی دارد، شبها خرخر میکند و دهانش هنگام خواب باز است حتما باید تحت پیگیری پزشکی قرار بگیرد زیرا اگر اقدام درمانی مناسب صورت نگیرد منجر به اختلال رشد صورت، فشار روی قلب و مغز، اختلال خواب، کاهش رشد هوشی، عفونتهای مکرر گوش و بیماری دیگری خواهد شد. در چنین مواردی جراحی برداشتن لوزه ضرورت دارد و نباید از آن امتناع کرد.
جراحی لوزه پیچیده و پرعارضه نیست
در صورتیکه پزشک، جراحی برداشتن لوزه را ضروری بداند، جای نگرانی نیست زیرا این جراحی با خطر و عوارض جدی همراه نخواهد بود. معمولا طی چند روز اول پس از جراحی بیمار قدری درد دارد که بهتدریج بهبود مییابد. البته جراحی لوزه در بزرگسالان با درد بیشتری همراه است زیرا لوزهها اندازه بزرگتری دارند و ممکن است درد تا گوشها نیز احساس شود.
حدود 24 ساعت پس از جراحی نیز خونریزی وجود دارد که اگر تا یک هفته ادامه یابد حتما لازم است با پزشک مشورت شود و بررسی برای علت این مشکل صورت گیرد.
بهتر است پس از جراحی مایعات سرد میل گردد و غذاهای با حرارت ملایم و رقیق برای بیمار در نظر گرفته شود و پس از هفته دوم جراحی غذاهای سفت مصرف شود.
در اکثر موارد پزشک یک دوره آنتیبیوتیک را پس از جراحی تجویز میکند تا از بروز عفونت جلوگیری شود.
بهندرت ممکن است صدای کودک پس از جراحی قدری تغییر کند که جای نگرانی نیست و پس از یک هفته بهبود مییابد.
بوی نامطبوع دهان یکی از علل بزرگی لوزهها در بزرگسالی است
همانطور که اشاره شد پس از دوران بلوغ بهتدریج اندازه لوزهها کوچک میشود. اما در بعضی افراد این تحلیل سایز اتفاق نمیافتد که میتواند زمینهساز بوی نامطبوع دهان شود. اگر لوزه خلل وفرج داشته باشد این وضعیت تشدید میشود. بزرگی لوزهها یکی از دلایل خروپف نیز محسوب میشود. جراحی برداشتن لوزهها در چنین مواردی به برطرفشدن این مشکلات نیز کمک میکند. گرچه جراحی در بزرگسالی نسبت به کودکی قدری سختتر است اما نباید آن را به تعویق انداخت.
………………………………………………………………………………………..
بهترین توصیهها برای بهبود گلودرد
گلودرد یکی از مشکلات شایع است که به دلایل مختلف مانند عفونت لوزهها، تورم لوزهها، سرماخوردگی و… اتفاق میافتد. معمولا گلودرد با احساس ناراحتی در صحبتکردن و بلع آب و غذا همچنین سوزش و خارش گلو همراه است. در صورتیکه گلودرد ناشی از عفونت باشد حتما پزشک مصرف آنتیبیوتیک را لازم میداند. اما گاه گلودرد ارتباطی با عفونت ندارد که میتوان با رعایت بعضی توصیهها این مشکل را بهبود بخشید. البته رعایت این توصیهها حتی همزمان با درمان آنتیبیوتیکی نیز مؤثر خواهد بود.
غرغره آب و نمک
غرغره محلول آب و نمک راهکار مؤثری برای کمک به تسکین گلودرد است. نمک عملکرد ضدعفونی خفیفی دارد و به خارج کردن ترشحات حلق کمک میکند. برای این کار، نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کرده و چند بار در روز غرغره کنید. میتوان بهجای نمک از جوششیرین نیز استفاده کرد.
عسل
عسل بهدلیل خواص ضدباکتری و ضدسرفه میتواند روند بهبود گلودرد را تسریع کند. عسل عملکردی دارد که آب جمعشده در بافتهای متورم را خارج میکند و تورم و درد را کاهش میدهد. برای بهرهمندی از این خواص توصیه میشود مقداری عسل همراه با آب گرم یا دمنوش میل گردد.
شربت آبلیمو
آبلیمو یکی از خوراکیهای طبیعی برای بهبود علائم سرماخوردگی، آنفلوانزا و دیگر بیماریهای فصلی است. لیمو منبع غنی از ویتامینC است که علاوه بر تقویت ایمنی بدن، بافت ملتهب گلو را بهبود میبخشد و درد را کاهش میدهد. خاصیت ضدباکتری لیمو برای تسکین عفونت باکتریایی گلو بسیار مؤثر است. البته برای اینکه حالت ترشی لیمو، گلو را تحریک نکند بهتر است همراه کمی آب و عسل میل گردد.
سوپ مرغ و سبزیجات
هنگام بروز گلودرد نباید غذاهای سفت مصرف شود زیرا باعث تحریک و فشار به گلو میشود. در این دوره سوپ جزو بهترین غذاهاست که در ترکیب آن مقداری مرغ و سبزیجات تازه وجود دارد. سبزیجات بهدلیل ریزمغذیهای فراوان روند بهبود را تسریع میکنند و حالت گرم و رقیقبودن سوپ نیز درد را کاهش میدهد. البته میتوان از سیر نیز استفاده کرد که به تقویت ایمنی بدن و مقابله با التهاب نیز کمک میکند.
تعویض مسواک
پس از بهبود گلودرد حتما مسواک را عوض کنید زیرا باکتریها در پرزهای مسواک جمع میشوند و در اثر تماس با کمترین خراش مخاط دهان وارد حفره دهان و گلو میشوند که احتمال بروز مجدد عفونت باکتریایی یا ویروسی وجود دارد. همچنین باقیماندن ذرات خمیردندان لابلای پرزهای مسواک نیز مضر خواهد بود.
پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای ضدالتهاب
گرچه در بعضی موارد استفاده از اسپریهای تنفسی برای بهبود مشکلات گلو و مجرای تنفسی توصیه میشود اما حتما باید تحتنظر پزشک مصرف گردد. همچنین از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن باید پرهیز کرد زیرا در مورد عفونت باکتریایی مجاری تنفسی ممنوع است. در واقع، این داروها علائم عفونت باکتریایی را پنهان میکنند که ممکن است نشانهای از عفونت شدید باشد و حتی منجر به تشدید مشکل شود.
مرطوب نگهداشتن محیط
ترشحات مجرای تنفسی گاه ممکن است به گلو برسد و بهدلیل سرفه برای خروج آنها موجب درد و تحریک گلو شود. در چنین مواردی توصیه میشود هوای محیط با بخار آب گرم مرطوب شود. استنشاق بخور گرم همراه با کمی اسانس اکالیپتوس (در صورت عدم مشکل خاص) به بهبود درد گلو کمک میکند.
استراحت کافی
زمانی که بدن دچار عفونتهای باکتریایی یا ویروسی میشود حتما باید با استراحت کافی و خوردن غذاهای مقوی به تقویت سیستم ایمنی کمک کرد. همچنین مواجهه با هوا و مایعات سرد و صحبتکردن زیاد نیز باعث تحریک گلو و درد و ناراحتی بیشتر میشود.
منبع: PassportSante.fr
