کودکان معمولا در برابر آنچه والدین با تحکم یا پافشاری درخواست میکنند مقاومت کرده و از انجام آن سر باز میزنند، اما رعایت بهداشت دهان و دندان امری ضروری است. به همین دلیل لازم است به محض درآمدن اولین دندان، مسواک زدن را شروع کنید. بهتدریج و با درآمدن دندانهای بیشتر عادت به تمیز کردن کل دهان اهمیت بیشتری مییابد در غیراینصورت خطر بروز بیماریهای دهان و دندان افزایش پیدا میکند.
واقعیت این است که حفظ بهداشت دهان و دندان همیشه کار سادهای نیست. اکثر اوقات کودکان خردسال تمایل چندانی به مسواک زدن ندارند و کودکان و نوجوانان ممکن است به دلیل فراموشی یا سرکشی بهداشت دهان و دندان را نادیده بگیرند. به همین دلیل همراهی و آموزش آنها در زمینه مراقبت از دهان یکی از وظایف مهم و البته دشوار والدین است. در ادامه راهکارهایی ارائه میدهیم تا فرزندانتان را به مسواک زدن روزانه تشویق کنید.
اهمیت مسواک زدن دندان کودکان
قبل از بیان استراتژیها و ایدههای تشویقی لازم است که برخی از جنبههای مسواک زدن را درک کنیم. ابتدا باید یاد بگیریم چرا و چگونه باید متناسب با سن کودک مسواک بزنیم.
تمیز کردن لثههای نوزادان
لازم است که حفره دهان نوزاد را حتی قبل از جوانه زدن نخستین دندانها شستوشو دهید، بنابراین بعد از هر وعده شیر خوردن کافیست با یک گاز استریل یا دستمال تمیز و مرطوب یا مسواک انگشتی سیلیکونی لثههای نوزاد را تمیز کنید. به این ترتیب کودک از سنین خردسالی به داشتن دهانی تمیز عادت میکند.
برای شروع مسواک از مسواکهای نرم استفاده کنید
برای شروع از مسواک انگشتی استفاده کنید. بهمرور که دندانهای بیشتری رشد کردند برای تمیز کردن آنها از یک مسواک کاملا نرم و خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید. نیازی به خمیردندان زیادی نیست. اندازه آن باید کمتر از یک دانه برنج باشد. بهمرور که تمام دندانهای شیری رشد کردند باید روزانه حداقل دوبار مسواک بزنید.
زبان را ضدعفونی کنید
در حین مسواک زدن باید تمام قسمتهای هر دندان را تمیز کنید. سعی کنید هیچ بخشی از دندانها را از قلم نیاندازید. در نهایت روی زبان کودک را تمیز کنید و از او بخواهید خمیردندان را قورت نداده و تف کند.
پیشگیری از بیماریهای دهان و دندان
بهعنوان والدین باید تا زمانی که کودکان بتوانند بهطور مستقل(حدود 6 یا 8 سالگی) مسواک بزنند مراقب بهداشت دهان فرزندتان باشید. بعد از این سن نیز باید از دور شیوه مسواک زدن او را زیر نظر داشته باشید. به این ترتیب که حرکات درست را گوشزد کرده و حواستان باشد بهدرستی مسواک بزند. یادتان باشد که عدم رعایت بهداشت دهان و دندان خطر بروز بیماریهای دهانی مانند پوسیدگی دندان و التهاب لثه را افزایش میدهد. درست است که دندانهای شیری میافتند و دندانهای دائمی جایگزین آنها میشوند اما بدانید که همین دندانهای موقت نقش مهمی در رشد مناسب دندانهای دائمی دارند. به همین دلیل لازم است که والدین مراقب سلامت دندانهای شیری باشند.
ترفندهایی برای تشویق کودکان به مسواک زدن
کودکان را در کار مسواک زدن دخالت دهید
زمانی که خودتان مسواک میزنید از فرزندتان بخواهید دندانهایتان را مسواک بزند. کودکان از این کار خوششان میآید و راهی برای آشنایی هر چه بیشتر آنها با مسواک زدن است. زمانی که دندانهای فرزندتان را مسواک میزنید برای تشویق آنها بهتر است بخشی از کار را بهعهده خودشان بگذارید. از او بخواهید مسواک یا خمیردندانش را بیاورد. بخواهید خمیر را روی مسواک بزند یا لیوان آب را پر کند. این کار باعث افزایش علاقه و انگیزه مسواک زدن میشود.
توصیه دیگر این است که مسواک زدن را خود کودک شروع کرده و پدر یا مادر آن را تمام کند. به این ترتیب کودک در امر مراقبت از بدن خود مشارکت کرده و نسبت به خود احساس مسئولیت بیشتری میکند. توصیه میشود فرزند خود را به داروخانه برده و اجازه دهید مسواک یا خمیردندانش را انتخاب و خریداری کند. این کار نیز میتواند تشویق خوبی برای مراقبت از دندانها باشد.
از آینه استفاده کنید
زمانی که شما یکه و تنها زمام امور را در دست میگیرید و یک تنه مسواک میزنید کودک نمیبیند در دهانش چه میگذرد. فرزندتان را مقابل آینه قرار داده و نحوه مسواک زدن را به او نشان دهید. این کار باعث ایجاد کنجکاوی و انگیزه برای ادامه کار میشود. مسواک زدن در مقابل آینه، باز کردن دهان و حتی شکلک درآوردن در حین شستوشو برای کودک سرگرمکننده و جذاب است.
داستان و آهنگ بخوانید
خریدن کتابهایی در خصوص مسواک زدن یا تعریف داستانهای جذاب در این خصوص تاثیر زیادی در درک اهمیت مسواک زدن دارد. توصیه میشود که مسواک زدن را به لحظاتی جذاب تبدیل کنید. شعر و آهنگ بخوانید، موسیقی گوش دهید، قصهبافی کنید. خلاصه زمان مسواک زدن را تبدیل به لحظاتی شاد و مفرح بکنید تا کودک از این کار فراری نشود.
بازی کنید
بازی ترفند مهمی برای ایجاد انگیزه در کودکان است. دندانها را بشمارید، جای دندانها حرف بزنید، برای هر کدام اسمهای بامزه انتخاب کنید و غیره. بهمرور که کودک بزرگتر میشود چالش ایجاد کنید. بهعنوان مثال زمان بگیرید یا مسابقه تمیزتر مسواک زدن بگذارید.
جایزه در نظر بگیرید
یک برنامه روزانه تهیه کنید و هر روز که کودک مسواک میزند علامت بزنید. به ازای هر علامت یک امتیاز به کودک بدهید و آخر هفته امتیازها را بشمارید و متناسب با امتیاز جایزهای در نظر بگیرید. البته جایزه مورد نظر نباید آبنبات باشد که سلامت دهان و دندان را بهخطر میاندازد. خرید کتاب مورد نظر، مدادرنگی یا مسواکهای رنگی و غیره جزو جایزههای مناسب هستند. در کودکان بزرگتر جایزه میتواند مجوز تماشای یک قسمت از سریال مورد علاقهاش باشد.
خلاقیت و پشتکار داشته باشید
بهداشت دهان و دندان عادتی است که باید با صبر و پشتکار ایجاد شود. هشیار بودن و عدم غفلت از اهمیت مسواک زدن مهمترین نقش شما والدین کودک است. همراهی کودک همراه با احترام و محبت، آموزش اهمیت مسواک زدن و یافتن راهکارهایی برای ایجاد لحظات شاد و سرگرم کننده از مهمترین وظایف شما در امر مراقبت از دهان و دندان کودک است. یادتان باشد که کلید سالم نگه داشتن دهان فرزندتان اراده و پشتکار شماست. با اندکی خلاقیت و نبوغ خود نیز مطمئنا موثرترین راه را برای تشویق کودک به حفظ بهداشت دهان و دندان خود پیدا خواهید کرد.
