دکتر سیدمهدی طبائی، متخصص پوست و مو و دانشیار جهاد دانشگاهی
شوره سر بهخاطر ابتلا به درماتیت سبورئیک شکل میگیرد. این مشکل پوستی میتواند باعث خارش و پوستهریزی پوست سر شود. بسیاری از منابع معتبر علمی در جهان نشان میدهند که تقریبا نیمی از جمعیت بزرگسال جهان با مشکل شوره سر مواجه هستند.
هرچند که پوستهریزی پوست سر برای بسیاری از افراد درگیر با شوره سر ناراحتکننده است، اما خارشهای پوستی ناشی از شوره میتوانند مشکل آزاردهندهتری باشند. شایعترین علائمی که نشان میدهند شما به شوره سر مبتلا هستید، شامل ریزش مو، پوستههای سفید و روغنی، پوستههای خشک روی پوست صورت و پوستهریزی ابروها میشوند.
گاهی هم مشکل شوره به قدری شدید است که میتواند باعث شکلگیری لکههای قرمز در پوست سر شود و در صورت تشدید بیماری، این لکهها تا روی پوست صورت هم گسترش پیدا میکنند. متاسفانه بیشتر مشکلات پوستی که با خشکی پوست همراه هستند، در فصلهای پاییز و زمستان و به دلیل خشکتر شدن هوا تشدید میشوند. بنابراین طبیعی است که افراد مبتلا به شوره سر در روزهای سرد پاییزی و زمستانی با تشدید این مشکل مواجه شوند.
مدیریت شوره سر در پاییز
اولین گام برای مدیریت شوره سر در فصل پاییز، استفاده از شامپوهای مخصوص شوره سر است. هر کدام از شامپوها با برندهای مختلف، دستورالعملهای خاص خود را دارند. اگر میخواهید در این روزهای خشک سال با تشدید شوره سر مواجه نشوید، بهتر است که قبل از استفاده از شامپوهای جدید برای درمان شوره سر حتما دستورالعمل درجشده روی بستهبندی محصول را بخوانید. بعضی از این شامپوها باید برای مدتزمان معینی روی پوست سر باقی بمانند و بعضی از آنها هم باید در فاصله بسیار کوتاهی پس از استفاده فورا آبکشی شوند. بنابراین اگر شما دستورالعملها را جدی نگیرید، ممکن است مشکلتان دوچندان شود.
نکته مهم دیگر، تعداد دفعات شستن موها با شامپوهای ضدشوره است. از آنجایی که تعداد دفعات شستن موها در طول هفته شدیدا به نوع پوست و میزان شورههای سر شما بستگی دارد، بنابراین توصیه میشود که قبل از هر گونه تصمیمگیری حتما با یک متخصص پوستومو مشورت کنید.
بعضی از افراد مبتلا به شوره سر فقط باید یک بار در هفته موهایشان را با شامپوهای ضدشوره بشویند. این درحالی است که بعضی دیگر از افراد به دو تا سه بار شستن موها در هفته با کمک این شامپوها نیاز دارند.
بعضی از شامپوهای ضدشوره در گروه محصولات دارویی قرار میگیرند و خرید آنها به نسخه پزشک نیاز دارد. این شامپوها معمولا حاوی ترکیباتی مانند کتوکونازول، سولفید سلنیوم، پیریتیون روی و قطران ذغالسنگ هستند. این ترکیبات میتوانند پوستههای شوره روی سر را آزاد کنند و با شستوشو آنها را از بین ببرند.
از طرف دیگر، کم و زیاد شدن این ترکیبات در شامپوها باعث پیشگیری از رشد بیشازحد نوعی قارچ به نام مالاسزیا میشود. رشد این نوع قارچ روی پوست سر میتواند باعث افزایش شکلگیری شوره سر شود. بنابراین وقتی که شما در روزهای سرد و خشک سال با تشدید شوره سر مواجه میشوید، نمیتوانید خودسرانه آن را درمان کنید و گاهی نیاز است که برای شروع درمانهای کارآمد و مناسب حتما به پزشک مراجعه کنید.
چه عواملی باعث تشدید شوره سر در پاییز میشوند؟
از آنجایی که عوامل زیادی میتوانند در ایجاد شوره سر نقش داشته باشند، بنابراین تعیین علت دقیق خارش و پوستهریزی پوست سر در افراد مختلف کمی دشوار است. اما بهطور کلی، چند مورد خاص میتوانند باعث ایجاد یا تشدید شوره سر شوند که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
- افزایش ترشحات غدد چربی در کف سر
- تجمع بعضی از انواع قارچهای پوستی در سطح پوست سر که ممکن است بهدلیل شامپو نکردن مناسب پوست کف سر اتفاق بیفتد. در این صورت، سلولهای مرده در کف پوست سر جمع میشوند و حالتی پوستهپوسته و خارشدار ایجاد میکنند.
- شامپو کردن بیشازحد پوست سر و خشک شدن پوست سر بهدلیل آن
- برس کشیدن بیشازحد موها و ایجاد اصطکاک شدید بین پوست سر و شانههای برس
- استفاده از لوازم شخصی مشترک که میتواند باعث ایجاد درماتیت تماسی، قرمزی، خارش و پوستهریزی پوست کف سر شود.
- قرار گرفتن بیشازحد در معرض نور خورشید، گرد و غبار، هوای آلوده یا باد و باران
- فشار بیشازحد کلاه یا سایر پوششها به پوست سر
- هرچند که ممکن است شوره سر در هر سنی اتفاق بیفتد، اما معمولا قرار داشتن در سن بلوغ میتواند احتمال ابتلا یا تشدید شوره سر، مخصوصا در روزهای سرد و خشک سال را افزایش دهد.
تیتر://مدیریت شوره سر در پاییز
چگونه از ایجاد شوره سر جلوگیری کنیم؟
اگر شما هم جزو آن گروه از افرادی هستید که در روزهای سرد و خشک سال با شورههای شدید مواجه میشوید و میخواهید که از ابتلا به این مشکل پوستی جلوگیری کنید، بهتر است موارد زیر را رعایت کنید.
- بهداشت پوست سرتان را بهخوبی رعایت کنید: معمولا شروع پوستهریزی یا شوره سر با تمایل به لمس یا خاراندن پوست کف سر همراه است. اگر احساس میکنید که پوست کف سرتان میخارد، سعی کنید تا حد امکان از لمس پوست سر خودداری کنید زیرا خاراندن پوست کف سر باعث افزایش تحریکات پوستی و پوستهریزی میشود و شما را در یک چرخه معیوب از خارش و پوستهریزی گرفتار میکند.
- از طرف دیگر اگر شما پوست سرتان را مدام بخارانید، علاوه بر تشدید پوستهریزی یا شوره سر، باعث خراشیدگی پوست کف سر و افزایش احتمال ورود آلودگی به پوست میشوید. در این صورت، در کنار شوره با مشکلی مانند عفونت پوستی هم مواجه خواهید شد.
- تعادل شامپو کردن موهای خود را پیدا کنید: هر فردی خودش میتواند تعادل شامپو کردن موها برای رفع چربیهای اضافی کف سر را پیدا کند. شما باید براساس تجربه ببینید که چند مرتبه شامپو کردن موها در طول هفته هم باعث حفظ پاکیزگی پوست کف سرتان میشود و هم پوست کف سر را بیشازحد خشک و تحریک نمیکند.
- استرس را کاهش دهید: استرس میتواند باعث افزایش، تولید یا تشدید شوره سر (مخصوصا در روزهای سرد و خشک سال) شود. قارچ مالاسزیا که یکی از عوامل ایجاد یا تشدید شوره سر است، با استرس وارد پوست سر نمیشود.
- اما اگر سیستم ایمنی بدن شما به دلیل استرس بیشازحد ضعیف شده باشد، این قارچ میتواند سریعا روی پوست کف سر رشد کند و با تشدید خارش و پوستهریزی پوست کف سر همراه شود. اگر فکر میکنید که در اثر استرس شدید با ایجاد یا تشدید شوره مواجه میشوید، سعی کنید که استرس خود را با کارهایی مانند پیادهروی در هوای آزاد، یوگا، مدیتیشن یا حتی نوشتن عوامل استرسزا روی کاغذ کنترل کنید. به این ترتیب، میتوانید تا حد قابل توجهی شوره سر را هم کنترل کرده باشید.
- فضای تنفس کافی برای موها فراهم کنید: گاهی بعضی از افراد عادت دارند که به دلیل نوع کار یا فعالیتهایشان مدام موها را با پوششهای مختلفی مانند انواع کلاهها بپوشانند.
- به همین دلیل هم احتمال ابتلا به شوره سر در افرادی مانند آشپزها، نانواها، پزشکان و پرستاران بیشتر از سایر افراد است. اگر شما هم به هر دلیلی مجبور هستید که موهایتان را در طول روز بپوشانید، سعی کنید هرچند ساعت یکبار حتما موها را باز کنید و فضای تنفس کافی را برای آنها فراهم سازید. این کار به کاهش تجمع چربی در پوست کف سر کمک میکند و جلوی ابتلا به شوره سر یا تشدید این مشکل را میگیرد.
- پوست سرتان را ماساژ بدهید: ماساژ دادن پوست کف سر با کمک نوک انگشتان (نه ناخنها) میتواند به افزایش خونرسانی در کف سر کمک کند و باعث بهبود شرایط پوست کف سر شود.
- اگر شما به دلیل خشکی بیشازحد پوست کف سر دچار شورههای آزاردهنده میشوید، بهتر است که قبل از ماساژ دادن پوست کف سرتان حتما نوک انگشتان را به یک نوع روغن طبیعی مانند روغن زیتون یا روغن نارگیل آغشته کنید. با این کار میتوانید خشکی شدید پوست و ریشه موها را از بین ببرید.
