حیدر دولتی:معنای بیخوابی را افرادی بهتر درک میکنند که تا نیمههای شب از این پهلو به آن پهلو میشوند اما خواب به چشمانشان نمیآید. باید بدانید که اختلالات خواب ممکن است با مشکلاتی در سلامتی و بیماریهای مختلف در ارتباط باشد. از آنجایی که بیخوابی و بدخوابی باعث کجخلقی و مشکلاتی در طول روز میشود بهتر است بیشتر در خصوص آن بدانید تا بهتر بتوانید با آن مقابله کنید. در ادامه 10 عاملی که میتواند باعث بروز اختلالات خواب شود را بررسی میکنیم.
بیاختیاری ادرار
نیاز مکرر به توالت روی کیفیت خواب تاثیر منفی میگذارد. بیاختیاری ادراری، خانمها را بیشتر از آقایان درگیر میکند اما میلیونها مرد و زن در سرتاسر جهان در مقطعی از زندگی خود دچار این مشکل میشوند و این مسئله روی کیفیت خواب آنها تاثیر میگذارد. به عقیده متخصصان اورولوژی تغییر سبک زندگی و اصلاح تغذیه معمولا برای کنترل عملکرد مثانه کفایت میکند. در اکثر مواقع کاهش مصرف کافئین تاثیر زیادی در عدم کنترل ادرار دارد. چون کافئین ادراآور است و باعث تحریک عملکرد مثانه میشود. بنابراین کاهش یا حذف کافئین میتواند باعث کاهش یا رفع مشکل بیاختیاری ادراری شود. همچنین اگر بهدلیل نیاز به توالت خواب شبانهتان مختل میشود لازم است که چند ساعت قبل از خواب مصرف مایعات را کاهش دهید.
میگرن
اگر از میگرن رنج میبرید ممکن است سردرد، شما را از خواب بیدار کند. افرادی که دچار میگرن هستند به خوبی میدانند که رفع این مشکل چندان ساده نیست و اغلب به آشفته کردن خواب شبانه منجر میشود. بدون شک زمانی که نتوانید چشمان خود را ببندید مشکل سردردتان تشدید خواهد شد. به عقیده متخصصان، کمبود خواب یا برعکس خواب بیش از حد جزو عواملی هستند که باعث میگرن یا تشدید آن میشوند. مصرف منظم آب، داشتن رژیم غذایی سالم و متنوع و همچنین فعال بودن برای مقابله با این مشکل، نتیجهبخش هستند. اینها عادتهای روزمره و موثری هستند که نهتنها به پیشگیری از میگرن کمک میکنند بلکه باعث بهبود کیفیت خواب نیز میشوند.
اختلال ریتم شبانهروزی خواب
ساعت بیولوژیکی بدن باعث میشود نوسانات ثابتی تجربه کنیم که با ریتم شبانهروزی ما مطابقت میکند. ریتم شبانهروزی خواب بهویژه به واسطه مدت زمانی که در معرض نور قرار میگیریم تعیین میشود. در دنیای مدرن اکثر ما عادت کردهایم شبها به واسطه کار کردن با رایانه، تبلت، گوشیهای همراه یا تماشای تلویزیون در معرض نور مداوم قرار بگیریم و این عوامل با سیگنالهایی که به شبکیه چشمها میفرستند ریتم شبانهروزی بدن را به تاخیر میاندازند. بهطوری که مغز تصور میکند در ساعت 22 شب هنوز هوا روشن بوده و روز است، بنابراین حتی اگر بدن خسته باشد همچنان برای خوابیدن آماده نمیشود. این مسئله منجر به «سندرم تاخیر در فاز خواب» میشود که یک اختلال ریتم شبانهروزی محسوب میشود و به ویژه زمانی رخ میدهد که زنگ ساعت به صدا در میآید و شما برای بیدار شدن آماده نیستید.
متخصصان توصیه میکنند اگر موقع خوابیدن به راحتی چشمانتان تسلیم خواب نمیشود و صبح خوابتان میبرد احتمالا از تاخیر ریتم خواب رنج میبرید. این مشکل با قرار داشتن در معرض نور کافی بهخصوص نور شدید مانند نور خورشید قابل حل است. همچنین میتوانید برای مقابله با این اختلال سه تا چهار ساعت قبل از خواب قرص ملاتونین با دوز پایین (0.5 میلیگرم) مصرف کنید. البته لازم است که قبل از مصرف هر نوع دارویی با پزشک خود مشورت کنید. توصیه میشود چند ساعت قبل از خواب از مصرف نوشیدنیهای حاوی کافئین و همچنین الکل بپرهیزید و به سراغ گوشی، لپتاب یا تلویزیون نروید.
بیماری انسدادی مزمن ریه
بیماری انسدادی مزمن ریه یک اصطلاح کلی برای توصیف بیماریهای پیشرونده ریوی مانند آمفیزم، برونشیت مزمن، آسم مقاوم به درمان و برخی از اشکال برونشکتازی است که ممکن است در خواب فرد اختلال جدی ایجاد کند. بسیاری از بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه از بیخوابی، آپنه خواب و افسردگی رنج میبرند. باید بدانید داروهایی که برای درمان بیماریهای انسدادی مزمن ریه تجویز میشوند از جمله برونکودیلاتورها (بازکننده ریه) و استروئیدها (کورتونها) نیز ممکن است باعث بروز مشکلات مربوط به خواب شوند. اگر نمیتوانید به درستی بخوابید و از بیماری انسدادی مزمن ریه رنج میبرید حتما یک برنامه روتین مناسب برای قبل از خواب داشته باشید و عوامل ایجادکننده اختلال خواب از جمله تماشای تلویزیون و غیره را به حداقل برسانید.
داروهای محرک سیستم عصبی
مصرف برخی داروها ممکن است باعث بروز مشکلاتی در خواب شوند. از جمله این داروها میتوان به داورهای کورتون مانند پردنیزولون، داروهای ضدافسردگی مانند بوپروپیون، ونلافاکسین و داروهای محرک سیستم عصبی مانند متیل فنیدات یا مودافینیل اشاره کرد.
همچنین داروهای جایگزین هورمون تیروئید و آگونیستهای بتا و تئوفیلین که برای درمان آسم استفاده میشوند نیز روی خواب افراد تاثیر منفی میگذارند. بر اساس گزارش کلینیک مایو برخی داروهایی که بدون نسخه پزشک نیز به فروش میرسند مانند داروهای مسکن یا آنفلوانزا، داورهای ضدآلرژی و برخی محصولاتی که برای لاغری استفاده میشوند نیز حاوی کافئین و دیگر ترکیبات محرک هستند که باعث ایجاد اختلال در خواب میشوند. چنانچه نمیتوانید بهخوبی بخوابید بهتر است در خصوص داروهای مصرفیتان با پزشک معالج خود مشورت کنید تا در خصوص اثرات احتمالی آنها در کیفیت خوابتان آگاه شوید.
مشکلات بینی
اکثر افرادی که دچار انحراف تیغه بینی یا مشکلات مزمن سینوسی هستند در خوابیدن مشکل دارند. همه ما در حالت ایدهآل در هنگام خواب باید از طریق بینی نفس بکشیم. تنفس سخت میتواند باعث خر و پف شود. افرادی با انحراف تیغه بینی بیشتر در معرض تنفس دشوار و خروپف قرار دارند. مشکلات مربوط به بینی ممکن است زمینه ژنتیکی داشته یا در نتیجه آسیبهای خارجی به وجود آمده باشند. برخی بیماران برای تنفس راحتتر از داروهای ضدآلرژی استفاده میکنند اما در اغلب موارد به جراحی بینی مانند سپتوپلاستی (جراحی درمانی بینی) یا رینوپلاستی(جراحی زیبایی بینی) نیاز دارند تا مشکل را برطرف کرده و خواب راحتتری تجربه کنند.
افسردگی و اضطراب
تغییر در عادتهای خواب میتواند نشانهای از افسردگی باشد که گاهی نادیده گرفته میشود. اکثر افرادی که از افسردگی رنج میبرند به سختی به خواب میروند یا نمیتوانند بهخوبی بخوابند. به عقیده متخصصان آمریکایی اگر بیخوابی با علائم دیگری مانند تغییرات خلقوخوی، بیعلاقگی به فعالیتهای فردی، افزایش یا کاهش وزن و فکر کردن به خودکشی همراه باشد، وضعیت سلامتی فرد باید توسط پزشک یا روانشناس مورد بررسی قرار بگیرد. به عقیده این متخصصان «اختلال اضطراب فراگیر» نیز میتواند عامل بروز اختلالات خواب شود. علائم رایج اختلال فراگیر شامل بیقراری و مشکل در خوابیدن است. اگر بیخوابی با نگرانی بیش از حد، دردهای عضلانی و تحریکپذیری همراه باشد لازم است وضعیت فرد توسط پزشک یا درمانگر مورد بررسی قرار گیرد.
یائسگی
یائسگی مجموعهای از تغییرات هورمونی، فیزیکی و روانی است که مشکلات مربوط به خواب را نیز شامل میشود. به عقیده متخصصان بنیاد ملی خواب (NSF) خانمها از دوران پیش از یائسگی یا مرحله گذار تا پس از یائسگی مشکلات زیادی در رابطه با خواب تجربه و گزارش میکنند. این مشکلات شامل گُرگرفتگی، اختلالات خلقی، بیخوابی و اختلال در تنفس در هنگام خواب است. مشکلات خواب اغلب با افسردگی و اضطراب همراه هستند. بر اساس بررسیهای این بنیاد درمان با استروژن (درمان جایگزین استروژنERT) یا درمان با پروژسترون (درمانهای جایگزینی هورمونیHRT) میتواند به تسکین علائم یائسگی کمک کند.
سندرم پاهای بیقرار
برخی اختلالات حرکتی میتوانند تاثیر قابل ملاحظهای روی خواب داشته باشند و سندرم پاهای بیقرار یکی از شاخصترین آنهاست. به عقیده متخصصان بنیاد خواب در این وضعیت فرد قبل از خواب علائمی از جمله احساس سوزش، مورمور شدن و گزگز در پاها یا اختلال حرکتی دورهای اندامها و حرکت ریتمیک غیرارادی در پاها را تجربه میکند. اگر در حین به خواب رفتن با چنین علائمی، دچار اختلال در خوابیدن میشوید به پزشک مراجعه کنید تا وضعیت سلامتیتان مورد بررسی دقیقتر قرار بگیرد.
منبع: selection.ca
