در یک جهان ایدهآل و بینقص همه انسانها باید بتوانند که تمامی ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدنشان را از طریق مصرف مواد غذایی طبیعی دریافت کنند، اما در جهان واقعی چنین چیزی امکانپذیر نیست. اگرچه رژیم غذایی همیشه باید در اولویت اصلی باشد، اما بیشتر افراد همزمان با افزایش سن و پیری (مخصوصا پس از ورود به دهه 50 سالگی) تمایل دارند که به دلایلی مثل کاهش اشتها، پیروی از برنامه کاهش وزن یا ضرورت اجتناب از بعضی مواد غذایی، کمتر غذا بخورند.
با اینحال همزمان با افزایش سن، نیاز بدن به ویتامینها و مواد معدنی بیشتر میشود و البته ظرفیتهای طبیعی بدن برای جذب مواد مغذی هم کاهش میيابد. حتی میزان ویتامینD طبیعی که پوست بهواسطه تماس با نور خورشید تولید میکند هم کمتر میشود. در ادامه این مقاله برای شما توضیح خواهیم داد که چرا بهتر است بعد از 50 سالگی برای مصرف مکملهای غذایی با متخصصان تغذیه مشورت کنید.
کاهش جذب مواد مغذی بعد از 50 سالگی
اگرچه شاید بدیهی به نظر برسد، اما باید تاکید کنیم که ویتامینها، مواد معدنی و دیگر مواد مغذی فقط زمانی میتوانند مفید باشند که از طریق مصرف مواد غذایی یا مکملهای غذایی توسط بدن جذب شوند و به شکلی قابل استفاده در اختیار سلولهای بدن قرار بگیرند. جذب بسیاری از مواد معدنی به متعادل بودن سطح pH یا اسیدیته معده بستگی دارد که درواقع نمکهای معدنی را حل میکند و الکترولیتهای مهمی مانند کلسیم، آهن، منیزیم، زینک و فسفات را برای جذب در روده کوچک آزاد میسازد.
پوشش معده همزمان با افزایش سن ضعیفتر میشود و بنابراین تولید اسید معده هم کاهش مییابد. در بعضی موارد حتی ممکن است که تولید اسید هیدروکلریک بهدلیل التهاب پوشش معده بهطور کلی متوقف شود. اگرچه شاید تاکنون چیزی درباره این مشکل نشنیده باشید، اما چنین اتفاقی در سنین بالاتر نسبتا رایج است. درواقع نرخ ابتلا به التهاب پوشش معده در دهه 50 سالگی به 19درصد و در دهه 60 سالگی به 24درصد میرسد. همین کمبود اسید معده میتواند باعث ابتلا به کمبودهای تغذیهای مختلف، مخصوصا کمبود اسید فولیک، ویتامین B12، کاروتنوئیدها، آهن، زینک و کلسیم شود.
با توجه به همین مشکلات است که انواع مکملهای غذایی مانند مولتیویتامینها که برای افراد بالای 50 سال یا بالای 70 سال طراحی میشوند، معمولا سطوح مختلف و افزایشیافتهای از ریزمغذیهای خاص را وارد بدن میکنند. تنها ریزمغذی خاصی که بعد از 50 سالگی کمتر به آن نیاز دارید، آهن است، مخصوصا برای خانمهایی که دیگر یائسه شدهاند.
اثرات استفاده از داروها
آمارها نشان میدهند که حدود نیمی از بزرگسالان حداقل از یک دارو استفاده میکنند و بعد از ورود به 50 سالگی هم تعداد این داروها برای بعضی افراد به 7 عدد میرسد. حداقل حدود 10 درصد از افراد بالای 65 سال هم بهطور میانگین روزانه 8 عدد دارو مصرف میکنند. این درحالی است که بسیاری از داروها بر توانایی بدن در جذب و استفاده از ویتامینها و مواد معدنی تاثیر میگذارد. برای مثال:
· داروهای ضداسید که برای درمان سوءهاضمه مصرف میشوند، حلشوندگی مواد معدنی و ویتامینهای B را ضعیف میکنند و جذب این ترکیبات را کاهش میدهند.
· مهارکنندههای ACE که برای درمان فشار خون بالا یا نارسایی قلبی کاربرد دارند، سطح زینک را کاهش میدهند و میتوانند باعث ابتلا به کمبود زینک شوند.
· مصرف آسپیرین برای مقابله با مشکلات لختگی خون باعث ازدسترفتن ویتامینC و زینک از طریق ادرار میشود.
· استاتینهایی که برای کاهش سطح کلسترول خون مصرف میشوند، تولید کوآنزیمQ10 را متوقف میکنند و سطح ویتامین D و E را در بدن کاهش میدهند.
· ملینها نیز سرعت حرکت غذاها در دستگاه گوارش را افزایش میدهند و درنتیجه زمانبندی طبیعی برای جذب مواد مغذی و مواد معدنی را مختل میکنند.
اهمیت ویژه ویتامینD پس از 50 سالگی
بسیاری از مراجع معتبر جهانی در زمینه سلامتی و بهداشت به مردم توصیه میکنند که مصرف مکملهای روزانه ویتامینD را جدی بگیرند زیرا دریافت این ویتامین برای جذب کلسیم و محافظت از استخوانها و همچنین حفظ عملکرد سیستم ایمنی بدن ضروری است. با اینحال، مکملهای ویتامین دارای اهمیت ویژهای برای افراد بالای 50 سال هستند زیرا توانایی سنتز این ویتامین در پوست بهواسطه افزایش سن ضعیف میشود و ظرفیت طبیعی بدن برای جذب این ویتامین از طریق مواد غذایی طبیعی مانند ماهیهای چرب، زرده تخممرغ، جگر و دیگر خوراکیهای غنیشده کمتر میشود. تحقیقات علمی هم نشان دادهاند که میزان سنتز ویتامینD در میان افراد 62 تا 80 ساله در مقایسه با افراد 20 تا 30 ساله حدود 4 برابر ضعیفتر است. به همین دلیل است که مصرف مکملهای حاوی ویتامینD بعد از ورود به دهه 50 سالگی اهمیت ویژهای دارد.
سیستم ایمنی بدن و اهمیت ویتامینها و مواد معدنی
بسیاری از ویتامینها و مواد معدنی برای محافظت از عملکرد طبیعی و صحیح سیستم ایمنی بدن مهم هستند، ازجمله ویتامینA، ویتامینهای B6 و B12، اسید فولیک، ویتامینهای D و C و همچنین سلنیوم، زینک، مس و آهن. کمبود این ریزمغذیها در بدن میتواند ظرفیت طبیعی بدن برای مبارزه با بیماریها و عفونتها را مختل کند. با توجه به اینکه جذب این ترکیبات مهم غذایی بعد از ورود به دهه 50 سالگی ضعیف میشود و در بعضی موارد شدیدا مختل میگردد، سیستم ایمنی بدن هم در این شرایط آسیبپذیر میشود. به همین دلیل بهتر است که افراد بالای 50 سال با متخصصان تغذیه برای استفاده از مکملهای غذایی مشورت کنند تا عملکرد سیستم ایمنی بدن را در وضعیت مطلوب نگه دارند. مطالعات مختلفی هم نشان دادهاند که اگر افراد بالای 50 سال تحت نظر پزشک از مکملهای غذایی استفاده کنند، بهطور میانگین در طول سال با 23 روز بیماری مواجه میشوند، درحالی که این عدد در میان افراد بالای 50 سالی که از هیچ مکملی استفاده نمیکنند، به 48 روز در سال میرسد. حتی واکنش بدن افراد بالای 50 سال نسبت به واکنس آنفلوآنزا هم بهواسطه مصرف مکملهای غذایی بهتر خواهد بود.
چرا فرمولاسیون مکملها براساس سن تغییر میکند
فرمولاسیون مکملهای غذایی خاصی که برای افراد 50 سال به بالا طراحی میشوند، معمولا 150 تا 200درصد RDA/NRV از ریزمغذیها را وارد بدن میکنند زیرا کاهش جذب رودهای را برای سنین بالاتر در نظر گرفتهاند. این مکملها اغلب حاوی ترکیبات افزوده و مفیدی مانند بیوفلاونوئیدهای آنتیاکسیدانی یا عصارههای گیاهی مانند جینکو بیلوبا یا جینسنگ هستند. محصولات اختصاصی برای خانمهای یائسه هم به شیوهای طراحی میشوند که مواد مغذی ضروری برای سلامتی استخوانها مانند کلسیم و منیزیم را وارد بدن کنند، درحالی که ایزوفلاونهای سویا را هم بهخاطر عملکرد شبهاستروژنی آنها دارند.
گذشته از اینها، آن دسته از مکملهای غذایی که برای سنین بالاتر از 70 سال طراحی میشوند، معمولا 200 تا 300 درصد از نیاز روزانه بدن به بعضی از مواد مغذی مانند ویتامینهای B را وارد بدن میکنند زیرا جذب موثر این ترکیبات بهواسطه پیری ضعیف و ضعیفتر میشود. ترکیبات انرژیبخش افزوده مانند آلفا لیپوئیک اسید، الـکارنیتین، کوآنزیمQ10 و جینسنگ هم جایگاه ویژهای در بعضی از مکملهای مخصوص برای سنین بالای 50 سال و سنین بالاتر دارند.
البته نیازهای بدن به مواد مغذی و ظرفیتهای طبیعی بدن برای جذب مواد مغذی از طریق مکملها نیز بهواسطه افزایش سن تغییر میکنند. بنابراین پس از 50 سالگی بهتر است که در هر کدام از دورههای سنی با متخصصان تغذیه درباره استفاده از بهترین مکمل ممکن که با شرایط سنی، وضعیت سلامتی و داروهای مصرفی شما سازگار باشد، مشورت کنید.
منبع: healthspan
