علاوه بر سرطان پروستات که شایعترین بیماری در میان مردان محسوب میشود و نیز هیپرپلازی یا بزرگ شدن خوشخیم پروستات (BPH) که اکثر مردان را با افزایش سن تحتتأثیر قرار میدهد، در این مقاله به پنج خطر اصلی که سلامت مردان را تهدید میکند، پرداخته شده است. آقایان عزیز، مراقب این خطرات باشید و در صورت لزوم در مشاوره پزشکی تعلل نکنید.
بیماری های قلبی و عروقی
بیماریهای قلبی عروقی یا عروق کرونر قلب، پس از سرطان، دومین عامل مرگ و میر در مردان است. در این بیماریها، رگهای خونی در اثر تجمع رسوبات کلسترول و کلسیم، مسدود میشود بنابراین اکسیژن و خونرسانی به قلب، مغز و سایر اندامها کاهش مییابد.
با گذشت زمان، سطح این پلاکها که از چربی و کلسیم تشکیل شدهاند، شکسته شده و لخته خون شکل میگیرد. اگر انسداد در شریان قلب شما رخ دهد، باعث حمله قلبی میشود و اگر در شریان مغز روی دهد، سکته مغزی اتفاق میافتد. علائم میتوانند بهشدت و به شکلی کاملاً ناگهانی ظاهر شوند، اما اغلب اوقات بیماری در ابتدای شکلگیری خفیف است و سپس بدتر و حادتر میشود.
وراثت و سبک زندگی هر یک به نوعی در شروع بیماریهای قلبی عروقی در میان مردان نقش دارند اما همچنان:
- این خطر در مردان بیشتر از زنان است
- این خطر از 40 سالگی شروع به افزایش میکند
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- سابقه سکته قلبی
- سیگار کشیدن، رژیمهای غذایی سرشار از چربی اشباع، کمتحرکی و استرس
در این زمینه دخالت دارند. شرایط پزشکی مانند فشار خون بالا، کلسترول خون بالا، چاقی مفرط و دیابت نیز از عوامل خطر مهم و بسیار قوی هستند.
دیابت
دیابت نوع2 شایعترین شکل دیابت است (90 درصد موارد را تشکیل میدهد). معمولاً در بزرگسالی و از سن 40 سالگی ظاهر میشود. در بعضی افراد مبتلا به دیابت نوع2، تولید انسولین توسط سلولهای پانکراس ناکافی است. در برخی دیگر، انسولین تولیدشده کار خود را بهخوبی انجام نمیدهد. این حالت «مقاومت به انسولین» نامیده میشود. در هر دو مورد، نتیجه چیزی جز افزایش سطح قند خون (گلیسمی) نیست چون بدن از گلوکز (قند) به عنوان منبع انرژی سوءاستفاده میکند.
دلایل زیادی برای دیابت نوع2 وجود دارد. وراثت و سبک زندگی هر کدام به نحوی در بروز دیابت در مردان نقش دارند. عوامل خطر عبارتند از:
- این خطر در مردان بیشتر از زنان است
- خطر ابتلا به این بیماری با افزایش سن افزایش مییابد
- سابقه خانوادگی دیابت
- اضافه وزن، سایز دور کمر زیاد و رژیم غذایی نامناسب
اختلال در نعوظ
مکانیسم نعوظ ممکن است بسیار ساده به نظر برسد. با این حال، نعوظ نتیجه فرآیند پیچیدهای است که مغز، رگهای خونی، اعصاب و برخی هورمونها را درگیر میکند. در صورت نارسایی یکی از این عناصر، آلت تناسلی به اندازه کافی از خون پر نمیشود و همین قضیه به مشکلات نعوظ ختم میگردد. از سن 40 سالگی، بسیاری از مردان با اختلال نعوظ مواجه میشوند. با این حال، بسته به شدت و منشاء مشکل، راهحلهایی وجود دارد که حتماً با مراجعه به پزشک متخصص مشکل برطرف خواهد شد.
بهطور خاص، اختلال نعوظ میتواند توسط یک یا چند عامل زیر ایجاد یا تشدید شود:
- بیماریهای (دیابت، اختلالات قلبی عروقی یا هورمونی و غیره)
- سبک زندگی (استعمال دخانیات، چاقی، کمبود ورزش یا خواب ناکافی و…)
- داروهای مصرفی برای درمان سرطان پروستات
- داروهای ضدافسردگی، آلفا بلاکرها و…
- اختلالات روانی (استرس، اضطراب، افسردگی و…)
افسردگی
در کانادا تقریباً 11درصد از مردان و 16درصد از زنان در طول زندگی خود افسردگی شدید را تجربه میکنند. افسردگی میتواند کیفیت زندگی را کاهش دهد، کیفیت روابط فردی و اجتماعی را با مشکل مواجه سازد، زمان اختصاص داده شده به کار یا تحصیل را کمرنگ کند، منجر به بیماریهای مزمنی چون دیابت یا بیماری قلبی شود و گاهی اوقات به خودکشی ختم گردد. خوشبختانه در بیشتر موارد درمانهای مؤثری برای افسردگی وجود دارد.
همه ما در طول زندگی، دورانهای سختی را پشت سر میگذاریم، مثلاً به دلیل از دست دادن یکی از عزیزان یا مشکلات کاری ممکن است از نظر روحی ضعیف شویم. بسیاری از افراد زمانی که اوضاع به درستی پیش نمیرود، احساس شکست میکنند، حال آنکه شکست نیز بخشی از زندگی است. افسردگی اساسی که به آن اختلال افسردگی ماژور نیز میگویند، یک اصطلاح بالینی است که توسط روانپزشکان برای اشاره به وضعیت فردی که بیش از دو ماه احساس بیفایده بودن و ناامیدی میکند به کار میرود. خوشبختانه، در بیشتر موارد، درمانهای مؤثری برای درمان افسردگی وجود دارد.
اما افسردگی یک بیماری پیچیده است که دلایل دقیق آن مشخص نیست. برخی از عوامل خطر به قرار زیر است:
- عوامل ارثی و ژنتیکی
- حوادث سخت و ناگوار (مرگ، طلاق، از دست دادن شغل)
- یک یا چند دوره استرس طولانی
- بیماریهای جدی یا تغییرات هورمونی
حمله عروق مغزی
سکته مغزی سومین علت ناتوانی و مرگ بزرگسالان در کانادا است. بسیاری از افراد حمله قلبی را با سکته مغزی اشتباه میگیرند. با این حال، سکته مغزی زمانی اتفاق میافتد که گردش خون در بخشی از مغز قطع میشود. در ادامه این وضعیت، سلولهای مغزی واقع در این ناحیه مغز یا آسیب جدی میبینند یا میمیرند و درنهایت سکته مغزی رخ میدهد. اما سکته مغزی بهطور خاص در چه زمانی اتفاق میافتد:
- هنگامی که یک رگ خونی در مغز پاره میشود و باعث خونریزی در مغز میگردد.
- هنگامی که یک لخته (خون غلیظ شده) به مغز میرسد، جریان خون به سمت سلولهای مغز را متوقف میکند و این شایعترین نوع سکته مغزی است.
اثرات سکته مغزی بر سلامت عمومی بیمار، به اندازه لخته و ناحیه آسیبدیده مغز بستگی دارد. برخلاف تصوری که در میان عموم مردم رایج است، سکته مغزی را میتوان درمان کرد و حتی اگر سریع عمل کنید، یعنی ظرف 4-5 ساعت پس از سکته مغزی، عوارض ناشی از سکته مغزی به حداقل خواهد رسید.
در خصوص سکته مغزی، یاد بگیرید که علائم را بشناسید. سریع عمل کنید و به یاد داشته باشید که هر دقیقه در زمان وقوع سکته مهم است!
به موارد زیر دقت نمایید:
- صورت: آیا افتادگی در صورت دیده میشود؟
- ناتوانی: آیا میتوانید هر دو دست را بهطور طبیعی و مثل همیشه بلند کنید؟
- اختلال گفتار: در ادای کلمات مشکلی وجود دارد یا خیر؟
- سریع با اورژانس تماس بگیرید!
نتیجه
وقتی صحبت از پیشگیری به میان میآید، این پیام ساده را همواره به یاد داشته باشید: تغذیه سالم، ورزش منظم، حفظ وزن مناسب و ترک سیگار.
منبع: procure.ca
نظر کارشناس
دکتر محمدرضا صفرینژاد، فوقتخصص کلیه و مجاری ادراری و استاد دانشگاه گفت: غربالگری سرطان پروستات مانع از پیشرفت بیماری و عوارض آن میشود
سرطان پروستات شایعترین سرطان مردان است و متاسفانه شیوع بسیار بالایی دارد. این بیماری سه ویژگی بارز دارد. ویژگی اول اینکه در بیش از 80درصد موارد روند رشد آهسته و خوشخیم دارد. ویژگی دوم اینکه برخلاف دیگر سرطانها، شیمیدرمانی مؤثری برای این سرطان وجود ندارد و بهترین درمان، تشخیص بیماری در مراحل اولیه و برداشتن غده پروستات با عمل جراحی است و ویژگی سوم در افرادی که سابقه خانوادگی این بیماری را دارند و پدر، عمو، دایی و برادر مبتلا شدهاند، احتمال ابتلا خیلی زیاد است. این افراد لازم است از سن چهل سالگی به بعد، هر سال غربالگری سرطان پروستات را انجام دهند. در مورد سایر مردان این غربالگری پس از پنجاه سالگی هر سال انجام شود.
برای تشخیص زودهنگام سرطان پروستات آزمایشی بهنام تومور مارکر (PSA) انجام میشود. حساسیت تومور مارکر سرطان پروستات حدود 90درصد است؛ به این معنا که اگر نشانگر این آزمایش بالا باشد، احتمال ابتلا به سرطان زیاد است.
سرطان پروستات با علائم اختصاصی همراه نیست
در همه مردان بالای سن 50 سال غده پروستات بزرگ میشود و جزء تغییرات فیزیولوژیک زندگی مردان است. البته شدت بزرگشدن پروستات کم و زیاد دارد و در بعضی افراد با علائم محدود و تغییر جزئی همراه است اما در بعضی دیگر خیلی بزرگ میشود. زمانی که غده پروستات بزرگ میشود با علائمی مانند تکرر ادرار، سوزش ادرار و بیدارشدن مکرر شبانه برای دفع ادرار همراه است. این علائم در مورد سرطان پروستات نیز وجود دارد و نمیتوان علائم خاصی را برای سرطان پروستات در نظر گرفت.
درمان سرطان پروستات در مراحل اولیه بهترین اثربخشی را دارد
شایعترین قسمتی از بدن که سرطان پروستات انتشار پیدا میکند، استخوانها و مهرههای کمر است. از همینرو زمانی که مردان مسن به علت درد کمر به پزشک مراجعه میکنند، یکی از تشخیصهای افتراقی میتواند سرطان پروستات باشد. البته زمانی که سرطان به استخوانها دستاندازی کرده باشد، بیماری معمولا در مرحله غیرقابل درمان است.
انواع سرطان از جمله سرطان پروستات در پزشکی به مراحل مختلف یک تا چهار طبقهبندی میشود. سرطان پروستات در مرحله اول محدود به غده پروستات است. در این مرحله بهترین اقدام و اثربخشی درمان را میتوان انتظار داشت اما تشخیص زودهنگام سرطان پروستات منوط به آزمایش سالانه است. زمانی که یک مرد به پزشک مراجعه کند و آزمایش تومور مارکر پروستات انجام شود، اگر احتمال ابتلا بالا باشد نمونهگیری درخواست میشود و در صورت تایید سرطان، پروستات جراحی و برداشته میشود. اما متاسفانه در طب بالینی معمولا بیماران در مراحل پیشرفته مراجعه میکنند. علت این است که غربالگری سرطان پروستات هنوز در جامعه ما مرسوم نیست و به اندازه کافی اطلاعرسانی نشدهاست.
مبتلایان به سرطان پروستات معمولا زمانی به پزشک مراجعه میکنند که بیماری به مراحل 3 یا 4 رسیده باشد. در این شرایط، اقدامات درمانی شامل رادیوتراپی (پرتودرمانی) و هورمون درمانی است و امکان جراحی برای برداشتن پروستات وجود ندارد.
در مراحل پیشرفته سرطان پروستات که به انتشار استخوانی میرسد، ممکن است شکستگی استخوان اتفاق بیفتد. از آنجا که هنگام شکستگی ناشی از سرطان، استخوان حالت خوردگی پیدا کرده دیگر امکان جراحی وجود ندارد یا بسیار مشکل است.
سبک زندگی سالم اصل پیشگیری از سرطان پروستات است
مطالعات نشان میدهد رعایت سبک زندگی سالم شامل کاهش مصرف چربیهای اشباع، عدماستعمال سیگار، ورزش منظم، پرهیز از بیتحرکی و مصرف خوراکیهایی مانند دانه کدو، گزنه، منابع آنتیاکسیدانها مانند گوجهفرنگی و سایر میوهها و سبزیجات قرمز همچون انگور و سیب در سلامت پروستات تاثیر مثبتی دارد.
