بددهانی و پرخاشگری کودکان و نوجوانان؛ راهکارهای علمی برخورد والدین

بددهانی و پرخاشگری کودکان و نوجوانان یکی از نگرانی‌های جدی والدین است. از جمله زمانی که کودک ۵ ساله با لحن دستوری صحبت می‌کند یا نوجوان ۱۵ ساله به والدین توهین می‌کند. اگر این رفتارها کنترل نشوند، می‌توانند در آینده به الگوی رفتاری پایدار تبدیل شوند و روابط اجتماعی فرزند را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهند.

چرا کودکان بددهان و پرخاشگر می‌شوند؟

تقریباً همه کودکان در بخشی از روند رشد خود، رفتارهای پرخاشگرانه را تجربه می‌کنند. این رفتارها اغلب تلاشی برای:

• آزمودن مرزها

• کسب استقلال

• جلب توجه

• یا تقلید از محیط اطراف

اما با افزایش سن، اگر والدین واکنش درستی نداشته باشند، بددهانی از یک رفتار موقت به یک ویژگی شخصیتی تبدیل می‌شود.

۱. واکنش والدین باید بددهانی کودک را بی‌اثر کند

بزرگ‌ترین اشتباه والدین، پاسخ تند یا طعنه‌آمیز است. این واکنش‌ها کودک را وارد جنگ قدرت می‌کند. بهترین راه، استفاده از پاسخ‌های خنثی اما قاطع است؛ پاسخ‌هایی که نشان می‌دهد والدین شنیده‌اند اما وارد بازی نمی‌شوند.

۲. کاهش تماشای تلویزیون و محتوای نامناسب

کودکان و نوجوانان به‌شدت از رسانه‌ها تقلید می‌کنند. بسیاری از کلمات زشت و رفتارهای پرخاشگرانه مستقیماً از:

• برنامه‌های تلویزیونی

• فیلم‌ها و سریال‌ها

• محتوای بزرگسالان

یاد گرفته می‌شود. مدیریت زمان و محتوای رسانه‌ای، یکی از پایه‌ای‌ترین اقدامات پیشگیرانه است.

۳. قدرت مدیریت خانواده باید در اختیار والدین بماند

بددهانی اغلب تلاشی برای به‌دست گرفتن کنترل است. اگر والدین عقب‌نشینی کنند یا وارد مشاجره شوند، عملاً پیام اشتباهی به کودک می‌دهند. درخواست‌ها باید:

• شفاف

• کوتاه

• و بدون چانه‌زنی

بیان شوند و والدین باید به تصمیم‌های خود پایبند بمانند.

۴. نادیده‌گیری انتخابی؛ نه بی‌تفاوتی کامل

نادیده‌گیری فقط زمانی مؤثر است که:

• بددهانی برای جلب توجه باشد

• رفتار خطرناک یا توهین شدید نباشد

این روش به کودک یاد می‌دهد که با بی‌احترامی نمی‌تواند واکنش بگیرد.

۵. تعیین هشدار واحد و مشخص

والدین باید یک هشدار مشخص داشته باشند و آن را بارها تغییر ندهند. کودک باید بداند:

• چه رفتاری غیرقابل قبول است

• و چه پیامدی دارد

ابهام، دشمن تربیت است.

۶. تعیین عواقب فوری و مرتبط

اگر بددهانی شدید شد، پیامد باید:

• فوری باشد

• مرتبط با موقعیت باشد

• قابل اجرا باشد

تهدیدهای بلندمدت و غیرواقعی، اعتبار والدین را از بین می‌برد.

۷. والدین الگوی احترام هستند

نمی‌شود از کودک انتظار ادب داشت، وقتی:

• والدین با هم بد حرف می‌زنند

• یا در جمع بی‌احترامی می‌کنند

کودک آنچه را می‌بیند یاد می‌گیرد، نه آنچه را می‌شنود.

جمع‌بندی

بددهانی کودکان و نوجوانان یک بحران نیست، اگر والدین آن را درست مدیریت کنند. ترکیب قاطعیت، ثبات رفتاری و الگوی محترمانه، مؤثرترین راه برای پیشگیری از تبدیل این رفتار به یک ویژگی شخصیتی پایدار است.