آیا تزریق اسیدآمینه بیشتر به نوزادان با وزن خیلی کم، به رشد مغز و عضلات آنها کمک میکند یا برعکس، ضرر دارد؟
یک نگرانی بزرگ برای والدین نوزادان نارس
زمانی که نوزادی زودتر از موعد به دنیا میآید، به ویژه اگر وزن تولد او کمتر از ۱۰۰۰ گرم باشد، بلافاصله با چالشهای زیادی روبرو میشود. یکی از مهمترین این چالشها، تأمین تغذیه مناسب است. چون دستگاه گوارش این نوزادان هنوز کامل نشده، پزشکان ناچارند مواد مغذی مانند پروتئین را از راه وریدی به آنها برسانند.
اینجا سوال مهمی مطرح میشود: آیا دادن پروتئین بیشتر در روزهای اول تولد، میتواند به رشد بهتر مغز و بدن این نوزادان کمک کند؟
پاسخ این سوال را جدیدترین تحقیق علمی که در مجله معتبر Pediatrics منتشر شده، به ما میدهد.
مطالعه ProVIDe چه بود؟
چند سال پیش، پزشکان یک کارآزمایی بالینی بزرگ به نام ProVIDe طراحی کردند. در این مطالعه، به گروهی از نوزادان بسیار نارس (با وزن کمتر از ۱۰۰۰ گرم) در ۵ روز اول زندگی، روزانه ۱ گرم اسیدآمینه (پروتئین) اضافی از طریق ورید تزریق شد تا ببینند آیا این کار باعث بهبود رشد و تکامل آنها میشود یا خیر.
حالا محققان نتایج ۶ تا ۷ سالگی این نوزادان را بررسی کردهاند تا ببینند دریافت پروتئین بیشتر در روزهای اول تولد، چه تأثیری بر آینده تحصیلی، قدرت عضلانی و سلامت روانی آنها داشته است.
یافتههای مهم مطالعه؛ چه چیزهایی تغییر نکرد و چه چیزهایی تغییر کرد؟
۱. تفاوتی در سلامت مغز نبود!
پزشکان ابتدا فکر میکردند پروتئین بیشتر به مغز نوزادان کمک میکند. اما نتیجه جالب بود:
نوزادانی که پروتئین بیشتری دریافت کردند، از نظر سلامت مغز و تواناییهای شناختی (یادگیری، حافظه و تمرکز) در سن مدرسه، هیچ برتری نسبت به گروه دیگر نداشتند.
به عبارت سادهتر، پروتئین اضافی نتوانست مغز این نوزادان را سالمتر کند.
۲. اختلالات عصبی در سن مدرسه برطرف شد!
نکته جالب دیگر این بود که در سن ۲ سالگی، نوزادانی که پروتئین بیشتری گرفته بودند، مشکلات عصبی بیشتری داشتند. اما وقتی به سن ۶-۷ سالگی رسیدند، این تفاوت از بین رفت و هر دو گروه تقریباً وضعیت مشابهی داشتند.
پیام مهم: نشانههای اولیه مشکلات عصبی در سنین پایین، لزوماً به معنای مشکلات دائمی نیستند و ممکن است با رشد کودک بهبود یابند.
۳. نگرانکنندهترین یافته: افت شدید تحصیلی در هر دو گروه!
متأسفانه تقریباً ۷۰ درصد از کودکان هر دو گروه (چه پروتئین اضافی دریافت کرده بودند و چه دریافت نکرده بودند) در سن مدرسه پیشرفت تحصیلی پایینی داشتند.
این یعنی تولد بسیار نارس، حتی اگر پروتئین کافی هم دریافت کنید، بار سنگینی بر آینده تحصیلی کودک میگذارد و نیاز به حمایت آموزشی و نظارت مستمر دارد.
عوارض جانبی پروتئین اضافی که نباید نادیده بگیریم!
اگرچه پروتئین اضافی باعث بهبود عملکرد مغز نشد، اما عوارض نگرانکنندهای در گروهی که پروتئین بیشتری دریافت کرده بودند دیده شد:
| عارضه | توضیح |
| کاهش قدرت عضلانی | قدرت گرفتن دست در این کودکان به طور معناداری کمتر از گروه دیگر بود. |
| افزایش مشکلات روانی-اجتماعی | این کودکان بیشتر در معرض مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی یا مشکلات ارتباط با دیگران بودند. |
| تأثیر منفی بر پسران | پسرانی که پروتئین بیشتری دریافت کرده بودند، درک حرکتی ضعیفتری داشتند (یعنی توانایی کمتری در تشخیص حرکت اشیا داشتند). |
حالا پزشکان چه توصیهای دارند؟
بر اساس این یافتهها، پزشکان تأکید میکنند که:
هیچ دلیل علمی برای تجویز پروتئین تزریقی بیش از حداکثر دوز توصیهشده (۳.۵ گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز) وجود ندارد.
به عبارت دیگر، پروتئین بیشتر = بهتر نیست و حتی ممکن است خطراتی مانند کاهش قدرت عضلانی و مشکلات روانی را افزایش دهد.
محدودیتهای مطالعه؛ این تحقیق کامل نیست!
نویسندگان مقاله خودشان به چند نکته مهم اشاره کردهاند که باید در نظر بگیریم:
- از میان ۱۵ پیامد مختلف که بررسی شدند، فقط چند مورد مثبت بودند که ممکن است تصادفیباشند (خطای نوع اول).
- تفاوت در قدرت عضلانی بدون تغییر در توده عضلانی (حجم ماهیچه) مشاهده شد، که احتمال تصادفی بودن این یافته را افزایش میدهد.
- پیگیری این کودکان فقط در کشور نیوزیلندانجام شده است، پس ممکن است نتایج در سایر کشورها متفاوت باشد.
- دوز پروتئین دریافتی نوزادان دقیقاً یکسان نبود و این موضوع مقایسه را کمی دشوار کرده است.
سوالاتی که هنوز بیپاسخ ماندهاند
این تحقیق، سوالات جدیدی را مطرح کرده که نیاز به بررسی بیشتر دارند:
- نوع پروتئینمصرفی چه تأثیری دارد؟ (همه اسیدآمینهها یکسان نیستند!)
- چرا تأثیر پروتئین تزریقی (وریدی) با پروتئین خوراکی (از راه دهان) متفاوت است؟
- آیا این یافتهها برای نوزادانی که قبل از ۲۵ هفتهبه دنیا میآیند (بسیار بسیار نارس) نیز صدق میکند؟
جمعبندی برای والدین؛ چه پیامی دارد؟
اگر نوزاد نارس دارید، نگران نباشید. پزشکان بر اساس جدیدترین شواهد علمی، بهترین مراقبت را انجام میدهند. اما این یافته جدید به ما میگوید که دوز بالای پروتئین نه تنها کمکی نمیکند، بلکه ممکن است عوارضی داشته باشد.
نکات مهم برای والدین:
- به دوز متعادل پروتئینکه پزشک تجویز میکند اعتماد کنید.
- از پزشک خود درباره پایش دقیق متابولیک(بررسی آنزیمها و مواد معدنی خون) سوال کنید.
- پس از ترخیص نوزاد، حتماً برای نظارت مستمر بر رشد و تکاملو حمایت تحصیلی و روانی در سالهای بعد برنامهریزی کنید.
سوالات رایج والدین
آیا نوزاد من که پروتئین بیشتری گرفته، حتماً دچار کاهش قدرت عضلانی میشود؟
خیر، این یک خطر افزایشیافته است، نه یک عارضه قطعی. بسیاری از کودکان در گروه پروتئین اضافی، کاملاً طبیعی بودند.
آیا میتوان از همین الان برای بهبود قدرت عضلانی کودک اقدام کرد؟
بله، فیزیوتراپی نوزادی و تمرینات حرکتی مناسب تحت نظر متخصص میتوانند کمک کننده باشند.
آیا این نتایج برای همه نوزادان نارس صدق میکند؟
این مطالعه روی نوزادان با وزن کمتر از ۱۰۰۰ گرم انجام شده است. برای نوزادان با وزن بالاتر، شواهد متفاوتی وجود دارد.
