استفاده از امگا-3 بهعنوان یکی از ابزارهای مهم در جهان پزشکی با سرعت زیادی درحال پیشرفت است. برآوردهای کلی نشان میدهد که امگا-3 دارای فواید و مزیتهای زیادی برای همه گروههای سنی (از خردسالان تا سالمندان) است. شواهد علمی و قطعی هم نشان میدهند که امگا-3 از ما در برابر ابتلا به بیماریهای قلبی محافظت میکند و سطح تریگلیسرید خون را هم کاهش میدهد. مطالعات مختلفی هم ثابت کردهاند که امگا-3 میتواند شرایط بسیاری از مشکلات و بیماریهای مختلف را بهتر کند. در این مقاله میخواهیم برای شما توضیح دهیم که امگا-3 واقعا از چه جنبههایی به گروههای سنی مختلف کمک میکند و درواقع چه کسانی به دریافت امگا-3 نیاز دارند.
امگا-3 برای کودکان و نوجوانان
بعضی از مشکلات و بیماریهایی که در دوران کودکی و نوجوانی میتوانند با کمک امگا-3 وضعیت بهتری پیدا کنند به ترتیب زیر هستند:
- ADHD: میزان امگا-3 در بدن کودکان مبتلا به اختلال بیشفعالی/کمتوجهی (ADHD) میتواند پایینتر از میزان عادی باشد، درحالی که مطالعات مختلفی نشان دادهاند که استفاده از مکمل روغن ماهی میتواند به درمان این مشکل کمک کند. مصرف منظم مکمل امگا-3 تحت نظر پزشک میتواند رفتار کودکان مبتلا به ADHD را بهتر کند، بیشفعالی آنان را کاهش دهد و میزان توجه را در کودکان زیر 12 سال افزایش دهد.
- افسردگی: روغن ماهی معمولا بهعنوان یکی از مکملها برای درمان افسردگی در بزرگسالان استفاده میشود، اما مطالعات مختلفی هم اثربخشی مثبت امگا-3 در درمان افسردگی کودکان را ثابت کردهاند. مصرف مکمل روغن ماهی یا امگا-3 در کودکان 6 تا 12 ساله مبتلا به افسردگی، علائم این مشکل را بهطرز چشمگیری کمتر میکند.
- دیابت: مطالعات علمی نشان دادهاند که امگا-3 میتواند برای کودکانی که در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند، اهمیت ویژهای داشته باشد. درواقع دریافت منظم و مستمر امگا-3 از طریق رژیم غذایی، احتمال مبتلا شدن این کودکان به دیابت نوع 2 را کمتر میکند.
- آسم: امگا-3 میتواند التهاب را در مسیرهای تنفسی کاهش دهد و درنتیجه از همین طریق شرایط بهتری را برای کودکان مبتلا به آسم بهوجود بیاورد. بنابراین اگر فرزند شما به آسم مبتلا است، میتوانید میزان منابع غذایی طبیعی حاوی امگا-3 را در رژیم غذایی او افزایش دهید یا با پزشکان درباره استفاده از مکمل امگا-3 مشورت کنید.
امگا-3 برای بزرگسالان جوان
بزرگسالان جوان بهعنوان یکی از گروههای سنی معمولا سالمترین گروه از افراد را تشکیل میدهند. اما این دوره سنی، بهترین زمان برای برنامهریزی کردن در جهت محافظت از سلامتی در دورههای سنی بعدی است. بنابراین امگا-3 چگونه میتواند به بزرگسالان جوان کمک کند؟
- سلامت قلبیـعروقی: مطالعات مختلفی نشان دادهاند که اگر افراد بهطور منظم و مستمر هر هفته 2 بار از ماهیهای چرب استفاده کنند، احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی را کاهش میدهند. دریافت منظم امگا-3 از طریق رژیم غذایی یا مکملها حتی خطر مرگ در اثر بیماریهای قلبیـعروقی را تا 32 درصد کمتر میکند. به افراد مبتلا به بیماریهای قلبی هم توصیه میشود که روزانه 1 گرم امگا-3 دریافت کنند.
- سرطان: مطالعات علمی در این زمینه همچنان درحال پیشرفت و تکامل هستند، اما تا کنون تعدادی از مطالعات نشان دادهاند که افزایش دریافت امگا-3 در طولانیمدت، احتمال ابتلا به بعضی از سرطانها مانند سرطان پستان، پروستات، روده بزرگ، تخمدان و مری را کاهش میدهد. البته محققان میگویند که همچنان به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز دارند.
- افسردگی و سایر اختلالات روانپزشکی: شواهد و مدارک نسبتا خوبی وجود دارند مبنی بر اینکه امگا-3 میتواند نقش مثبتی در ارتقای شیمی مغز ایفا کند و مزیتهای مختلفی برای مبارزه با افسردگی و سایر اختلالات روانپزشکی داشته باشد. محققان میگویند که سطح امگا-3 در خون افراد مبتلا به افسردگی، پایینتر از دیگر افراد است. بعضی از محققان برجسته هم میگویند مردمان کشورهایی که رژیم غذایی سالمتری دارند و بیشتر از سبزیجات و ماهیهای استفاده میکنند، کمتر از سایر مردمان جهان به افسردگی مبتلا میشوند. گذشته از اینها، دریافت امگا-3 یا روغن ماهی به افزایش اثربخشی داروهای ضدافسردگی کمک میرساند، درحالی که امگا-3 حتی میتواند به بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی هم کمک کند و علائم افسردگی را در افراد مبتلا به اختلال دوقطبی کاهش دهد.
امگا-3 برای بزرگسالان میانسال و مسنتر
امروزه دیگر میدانیم که با افزایش سن، خطر ابتلا به بیماریهای مختلف مانند بیماریهای قلبی هم افزایش مییابد. اما خبر خوب این است که امگا-3 بیشترین فواید را برای دوران سنی میانسالی و سالمندی دارد و تحقیقات علمی هم این فواید را با اطمینان زیادی تایید کردهاند.
- سلامت قلب: امگا-3 از منظر سلامت قلبیـعروقی واقعا مزیتها و فواید قدرتمندی برای افراد میانسال، مسنتر و سالمند دارد. امگا-3 نهتنها به پیشگیری از مشکلات قلبی در افراد سالم کمک میکند، بلکه خطر مواجهه با عوارض ناشی از بیماریهای قلبی را کاهش میدهد و حتی خطر مرگ در اثر این بیماری را در بیماران قلبی کمتر میکند. یافتههای علمی نشان دادهاند که امگا-3 اساسا نقش مثبتی در ثابت نگه داشتن ریتم قلب دارد. افرادی هم که دچار سکته قلبی شدهاند و بهطور منظم از روغن ماهی یا مکمل امگا-3 استفاده میکنند، خطر مرگ در اثر بیماری قلبی را 45 درصد کاهش میدهند. گذشته از اینها، دریافت منظم امگا-3 از طریق رژیم غذایی یا مکملهای روغن ماهی و امگا-3، احتمال ابتلا به تصلب شرایین را کمتر میکند و خطر مواجهه با سکته را هم کاهش میدهد.
- تریگلیسرید: انواع اساسی امگا-3 یعنی DHA و EPA میتواند سطح تریگلیسرید خون را بین 20 تا 50 درصد کاهش دهند. اثربخشی امگا-3 در جهت کاهش تریگلیسرید خون به میزان دریافت امگا-3 بهطور منظم بستگی دارد. بنابراین اگر مبتلا به تریگلیسرید خون بالا هستید، میتوانید درباره مصرف مکمل امگا-3 با پزشک معالج خودتان مشورت کنید. اثربخشی امگا-3 در جهت کاهش کلسترول خون هنوز روشن نیست.
- آرتریت روماتوئید: درحالی که در این زمینه هنوز با شواهد قطعی روبهرو نیستیم، اما تعدادی از مطالعات نشان دادهاند که دریافت امگا-3 در قالب روغن ماهی میتواند علائم آرتریت روماتوئید مانند سفتی مفاصل در ساعات صبح و دردهای ناشی از این مشکل را کاهش دهد. البته مصرف مکمل امگا-3 با هدف مبارزه با علائم آرتریت روماتوئید باید تحت نظر پزشک انجام بگیرد، زیرا معمولا این بیماران به مقادیر بالایی از امگا-3 نیاز دارند.
- پوکی استخوان: مطالعات مختلفی نشان دادهاند کسانی که بیشتر از حد میانگین از ماهیهای چرب استفاده میکنند، تراکم استخوانی بیشتری در ناحیه لگن دارند. محققان میگویند که روغن ماهی، در ترکیب با کلسیم و روغن پامچال یا گل مغربی، تراکم استخوانی را در افراد سالمند مبتلا به پوکی استخوان افزایش میدهد.
- حافظه، زوال عقل و بیماری آلزایمر: چندین مطالعه نشان دادهاند که بالا بودن میزان ماهیهای چرب در رژیم غذایی میتواند از تخریب حافظه پیشگیری کند و خطر ابتلا به زوال عقل را هم در سالمندان کاهش دهد. مطالعات جدیدتر هم نشان دادهاند که امگا-3 DHA میتواند مکمل مفیدی برای سالمندان باشد و تاثیر مثبتی بر تضعیف حافظه تدریجی مرتبط با پیری داشته باشد.
امگا-3: یک مکمل و نه یک جایگزین درمانی
اگرچه بسیاری از مردم تصور میکنند که امگا-3 میتواند یک داروی «جایگزین» باشد، اما متخصصان تاکید میکنند که چنین تصوری بههیچوجه درست نیست و امگا-3 فقط نوعی مکمل است. درواقع امگا-3 نمیتواند جایگزینی برای داروهای پزشکی باشد اما میتواند اثربخشی داروهای تجویزی را ارتقا دهد. بنابراین امگا-3 قطعا نمیتواند جایگزینی برای داروهای آرتریت یا افسردگی باشد، اما میتواند به موفقیت شما در دستیابی به سطح بیشتری از اثربخشی کمک کند.
