حفظ سلامت رحم از اهمیت زیادی برخوردار است بهخصوص اینکه سرطان رحم یکی از شایعترین سرطانها در بین خانمها است. این اندام در معرض طیف وسیعی از بیماریها قرار دارد که در اکثر موارد قابل پیشگیری هستند. داشتن سبک زندگی سالم و چکاپهای منظم برای حفظ سلامتی آن بسیار مهم است. لازم است که اقداماتی در جهت حفظ سلامتی رحم انجام دهید از جمله کسب اطلاعات صحیح از عملکرد آن، انجام مراقبتهای لازم و آگاهی از بیماریهایی که سلامتی این اندام زنانه را تهدید میکنند. در اینصورت تشخیص هر گونه ناهنجاری در بهترین زمان ممکن خواهد بود. از طرف دیگر باید توجه داشته باشید که رحم عضو بسیار حساسی است که به یک مرکز عصبی مرتبط با احساسات وصل است. به همین دلیل سلامت آن و سلامت عاطفیتان نیز تا حدودی به هم مرتبط هستند. در ادامه بیشتر در خصوص این اندام مهم زنانه صحبت میکنیم.
آناتومی رحم در یک نگاه
پروسه مراقبت از سلامت رحم با شناخت آناتومی آن آغاز میشود. این ارگان زنانه که «زهدان» نیز نامیده میشود عضوی توخالی و شبیه یک گلابی وارونه است. رحم در قسمت تحتانی شکم قرار گرفته و به واسطه شبکهای از عضلات، رباطها و بافتهای فیبری در جای خود نگه داشته میشود. به بیان دقیقتر رحم در قسمت پشت مثانه و جلوی رکتوم یا همان روده واقع است و از 4 بخش اصلی تشکیل شده است. فوندوس(Fundus) بخش گنبدی شکل بالای رحم است که به عنوان وسیعترین قسمت این اندام زنانه شناخته شده و به لولههای فالوپ متصل میشود.
بدنه رحم(Corpus) که قسمت اصلی رحم است که زیر سطح لولههای فالوپ واقع است. بدنه رحم در قسمت بالا بزرگتر و هر چه به قسمت پایین میرود باریکتر میشود.
ایستموس(Isthmus) قسمت پایین و همچنین باریکترین قسمت اندام است. ایستموس بخشی از رحم است که بین بدنه رهم و دهانه رحم قرار دارد. گردن رحم یا سرویکس قسمت انتهایی و لولهای شکل رحم است که به واژن وصل میشود. این بخش از رشتههای عضلانی تشکیل شده است.
رحم ارگانی عضلانی با خاصیت ارتجاعی است و از سه لایه بافت تشکیل میشود: پریمتریوم (لایه خارجی)، میومتریوم (لایه میانی) و آندومترویم (لایه داخلی و فعالترین لایه رحم. آندومتر به مدت یک ماه روی هم انباشته شده و در صورت عدم بارداری ریزش میکند و عادت ماهانه شکل میگیرد).
وظایف رحم
رحم وظایف بسیار مهمی در زمینه باروری، چرخه تولید مثل و مادری دارد، بنابراین با حفظ سلامت رحم تمام این موارد مهم نیز به سرانجام میرسند. قبل از هر چیز این اندام باعث ایجاد دوره قاعدگی میشود. در طول یک چرخه نرمال، آندرومتریوم یا همان پوشش داخلی رحم ضخیم و پر از رگهای خونی بسیار ریز میشود و در صورت عدم بارداری، میریزد و قاعدگی شکل میگیرد. اما اگر طی این چرخه تخمک بارور شود، در لایه داخلی رحم لانهگزینی میکند و بارداری آغاز میشود. بعد از لانهگزینی تخمک و با پیشرفت بارداری رحم نیز رشد میکند و دیوارههای عضلانی آن نازکتر میشود. با اینکار رحم شرایط را برای رشد جنین تا زمان تولد فراهم میکند. در نهایت انقباضاتی که در رحم رخ میدهد شرایط را برای زایمان آماده میکند.
عملکرد دیگر رحم هدایت جریان خون به لگن و اندامهای تناسلی خارجی است که شامل تخمدانها، واژن، لابیا و کلیتوریس میشود.
بیماریهایی که رحم را تهدید میکنند
فیبروم رحمی
فیبرومها، تومورهای غیرسرطانی هستند که در داخل رحم رشد میکنند. این تومورها معمولا علائمی ایجاد نمیکنند و نیاز به درمان نیز ندارند. با این حال ممکن است فیبروهای رحمی دردناک شده یا در طول قاعدگی باعث خونریزی شدید شوند، بنابراین در برخی شرایط لازم است که این تورموها جراحی و برداشته شوند.
آندومتریوز
آندومتریوز یکی از رایجترین مشکلات مربوط به رحم است. متخصصان تخمین میزنند که حدود 11درصد زنان از این مشکل رنج میبرند. این وضعیت باعث میشود که آندومتریوم در خارج از رحم رشد کرده و باعث درد شود. این مشکل همچنین میتواند باعث بروز مشکلات گوارشی و ناباروری شود. آندومتریوز معمولا با مصرف داروهای ضدبارداری یا گذاشتن دستگاه «آییودی» کنترل و درمان میشود.
پولیپهای رحمی
پولیپهای رحمی زائدههای انگشتمانندی هستند که به مخاط رحمی میچسبند. این پولیپها ممکن است به کوچکی یک خال یا به اندازه یک توپ گلف باشند. پولیپهای رحمی گاهی علائمی ندارند اما در برخی موارد علائمی از جمله خونریزی شدید، قاعدگیهای نامنظم و ناباروری میدهند. آنها پتانسیل سرطانی شدن را دارند در نتیجه لازم است بداشته شوند.
پرولاپس یا افتادگی رحم
حرکت رحم به سمت واژن یا خارج از آن را افتادگی رحم یا پرولاپس میگویند. این مشکل زمانی بروز میکند که عضلات و رباطهای کف لگن ضعیف و انعطافپذیر میشوند. در موارد خفیف هیچ درمان خاصی نیاز نیست. اما در وضعیت وخیم یا همراه با عوارض جدی ممکن است نیاز به عمل جراحی و حتی برداشتن عضو ضروری باشد.
سرطان رحم
سرطان رحم جدیترین بیماری مربوط به این عضو است. این مشکل دو نوع است. اولین مورد مربوط به سرطان آندومتر است که رایجتر بوده و معمولا بعد از یائسگی بروز میکند. نوع دوم سارکوم رحمی است که نادر است. علامت اصلی آن خونریزیهای غیرعادی است. این نوع سرطان با عمل جراحی، شیمیدرمانی یا پرتودرمانی قابل درمان است.
مراقبت از سلامت رحم
بهترین شیوه مراقبت از سلامت رحم همانند دیگر اعضای بدن، داشتن سبک زندگی سالم است. لازم است سبک زندگی سالمی داشته باشید و برنامه غذاییتان سرشار از میوهها، سبزیجات و غلات باشد. علاوهبراین باید به میزان کافی مایعات مصرف کنید و از مصرف موادغذایی تصفیه شده و صنعتی بپرهیزید. تحرک بدنی نیز اثرات مثبتی روی سلامت رحم دارد. بهطور دقیقتر تمرینات مربوط به ناحیه لگن را بیشتر انجام دهید. تمرینات «کگل» و همچنین رقص و ایروبیک از جمله ورزشهای مناسب برای این عضو زنانه هستند. یادتان باشد بیتحرکی باعث ضعیف شدن عضلات کف لگن شده و ممکن است عواقب منفی داشته باشد. علاوهبراین لازم است که مراقب عواطف و سلامت روانی خود نیز باشید. مدیتیشن، ورزش تایچی، یوگا و فعالیتهای مشابه برای ارتقا سلامت این عضو توصیه میشوند. با این حال، مهمترین اقدام در جهت حفظ سلامت رحم مراجعه منظم به متخصص زنان و دقت به علائم غیرعادی است.
حرف آخر
مراجعه منظم به متخصص زنان و انجام تستهای دورهای جزو اقدامات اصلی برای مراقبت از سلامت رحم است. بدانید که تشخیص زودهنگام مشکلات رحمی نتایج کاملا متفاوتی دارد. توصیه میشود که هر سال یکبار تست پاپ اسمیر انجام دهید. علاوهبراین باید نسبت به بروز هر نوع علامت غیرعادی مانند درد، خونریزی بیموقع، لکهبینی و غیره هشیار باشید.
منبع: amelioretasante
