دکتر شیرین نیرومنش، متخصص زنان و زایمان و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران
عوامل مختلفی در رابطه زناشویی زوجین تاثیر دارد که بسیاری از آنها به تجربیات و ترسهای دوران کودکی، بیماریهای هریک از زوجین و تصورات منفی بهخصوص در خانمها مربوط میشود.
البته برای برقراری رابطه زناشویی سالم و مطلوب، محبت و صمیمیت زوجین نقش کلیدی دارد. شناحت همسران پیش از ازدواج از اهمیت بالایی برخوردار است تا انتخاب درست صورت گیرد. پس از ازدواج نیز برای حفظ آرامش در کنار یکدیگر همواره باید این مسئولیت را جدی بگیرند و برای پرورش نهال زندگی مشترک از هیچ محبتی دریغ نکنند، به علائق طرف مقابل احترام بگذارند و مراقب یکدیگر باشند تا در مسیر زندگی با موفقیت در کنار هم اوقات شیرینی را سپری کنند.
سلامت جسمی اولین فاکتور برقراری رابطه زناشویی مطلوب است
در روابط جنسی سلامت زوجین مهم است. خانمی که وزن طبیعی دارد، از نظر تخمکگذاری سالم است و اطلاعات صحیح از رابطه زناشویی دارد در کنار مردی که سالم است، میتوانند رابطه مطلوبی داشته باشند. البته بعضی از بیماریهای غدد که بر تخمکگذاری تاثیر میگذارند و زمینهساز اختلالات هورمونی هستند ممکن است بر تمایلات جنسی نیز اثر منفی داشته باشند.
در آقایان نیز مشکلاتی زمینهساز اختلال در رابطه زناشویی میشود که از جمله آنها میتوان به کمبود هورمون جنسی، واریکوسل، اختلالات نعوظ، انزال زودرس، سابقه جراحی بیضهها و ابتلا به بیماریهای متابولیک مانند دیابت اشاره کرد. بیضه بالامانده در شکم یکی از این عوامل است که یک یا هر دو بیضه در زمان تولد از شکم نوزاد بیرون نمیآیند و در کیسه بیضه جای نمیگیرند. باقیماندن بیضه در شکم منجر به تخریب بیضه بهدلیل گرمای بدن و کمشدن هورمونهای جنسی میشود.
برای داشتن رابطهای سالم لازم است زوجین از ابتدای ازدواج دورههای آموزشی را طی کنند و اگر با مشکلاتی مواجه شدند که قادر به مدیریت آنها نبودند حتما با پزشک مشورت کنند. بهطور کلی شرم و حیا از مراجعه به پزشک مانع از تشخیص و درمان میشود. این مساله بهخصوص در مورد آقایان بیشتر وجود دارد. از همینرو اگر زوجین احساس میکنند که هر دو یا یکی از آنها نمیتوانند از رابطه مطلوبی لذت ببرند نباید در مشورت با پزشک تردید نمایند. گرچه متخصص زنان برای خانمها و متخصص اورولوژی برای آقایان به تشخیص مشکلات و درمان کمک میکنند اما گاهی لازم است زوجین با روانشناس و سکسولوژیست نیز مشورت کنند تا راهنماییهای لازم را دریافت نمایند.
واژینیسموس مشکل شایع و آزاردهنده در رابطه زناشویی خانمهاست
یک مشکل نسبتا شایع در خانمها که بر رابطه زناشویی تاثیر میگذارد واژینیسموس نام دارد. بعضی از خانمها از دوران نوجوانی تصورات نگرانکننده و وحشتناکی در مورد رابطه زناشویی دارند. در نتیجه پس از ازدواج و هنگام برقراری رابطه زناشویی دچار انقباض شدید ناحیه تناسلی میشوند و وحشت عجیبی از رابطه پیدا میکنند. حتی ممکن است فرد سالها از این مشکل رنج ببرد و استرس و اضطراب زیادی در مراجعه به متخصص زنان نیز داشته باشد.
استفاده از داروها، پمادها و آرامبخشها در کنار رعایت بعضی توصیههای حین رابطه زناشویی بهخوبی در درمان مؤثر است. اگر با یک روش درمانی بهبودی حاصل نشود میتوان از روشهای دیگر نیز استفاده کرد زیرا بیماری کاملا قابل معالجه است. واقعیت این است که واژینیسموس برای همسران بسیار آزاردهنده است و عامل مهمی در جدایی عاطفی و طلاق زوجین محسوب میشود.
تغییرات هورمونی دوران یائسگی تمایل به رابطه زناشویی را کاهش میدهد
یائسگی یکی از شرایطی است که بر کیفیت رابطه زناشویی خانمها تاثیر میگذارد. هورمونهای جنسی استروژن و پروژسترون که نتیجه روند طبیعی رشد تخمکها و آمادهشدن رحم برای بارداری هستند از دوران بلوغ فعال میشوند و ترشح آنها تا دوران قطع قاعدگی ادامه دارد. این فرایند تاثیر جدی در تمایل به رابطه زناشویی و فرزندآوری دارد. با رسیدن خانمها به سن یائسگی یا ضرورتهای خاصی برای برداشتن تخمدانها، ترشح هورمونهای جنسی کم و تمایل به رابطه زناشویی کاهش مییابد. علاوه بر اینکه هورمونهای جنسی بر کاهش تمایل جنسی خانمها تاثیر دارد، خشکی واژن نیز در این سنین اتفاق میافتد که آزاردهنده است و رابطه زناشویی با درد و سوزش همراه میشود و مانع از برقراری رابطه مطلوب میگردد.
درمانهای مختلف به بهبود رابطه زناشویی در دوران یائسگی کمک میکند
برای مقابله با این وضعیت نیز درمانهای مختلفی وجود دارد. در صورتیکه خانم سالم باشد و آزمایشها مشکلی نشان ندهد میتوان با استفاده از داروهای هورمونی پس از دوران یائسگی وضعیت بدن را تقریبا به حالت مطلوبی در این زمینه رساند. استفاده از پمادهای موضعی و نرمکنندهها نیز هنگام برقراری رابطه زناشویی کمککننده است.
امروزه دو تکنیک لیزر جوانسازی واژینال و امواج رادیوفرکانسی (RF) برای بهبود رابطه زناشویی خانمهای یائسه کاربرد دارد. این روشها کاملا سرپایی هستند، در زمان کوتاه چند دقیقه انجام میشوند و هیچ احساس درد و خونریزی ایجاد نمیکنند. به کمک این روشها، کلاژنسازی در ناحیه واژن بهوجود میآید، ضخامت مخاط واژن بهبود مییابد و خشکی و سوزش واژن برطرف میشود و زمینهساز ایجاد رابطه زناشویی مطلوب خواهد بود. عدم تمایل خانمها به رابطه زناشویی در این سنین یکی از مسائل تاثیرگذار بر رابطه همسران است که میتوان با روشهای موفقیتآمیز درمانی از بروز آن پیشگیری کرد و تا سالهای طولانی از صمیمیت همیشگی با همسر احساس شادی و لذت داشت.
