براساس اعلام انجمن متخصصان اطفال آمریکا (AAP)، کودکان سالم که تغذیه مناسب و متعادلی در طول روز دارند، تمامی ویتامینها و املاح مورد نیاز بدن را از طریق غذا خوردن دریافت میکنند. اما بعضی از کودکان تغذیه مناسبی ندارند یا تعادل خوبی در برنامه غذایی آنها رعایت نمیشود. به همین دلیل هم چنین کودکانی در شرایط خاص برای دورهای محدود و با دوزی مشخص به دریافت مکملهای غذایی تحت نظارت متخصص تغذیه یا متخصص کودکان نیاز خواهند داشت. این گروه از کودکان ممکن است به دریافت مکمل غذایی تحت نظارت پزشک نیاز داشته باشند:
- کودکان بسیار بدغذا
- کودکانی که یک یا دو گروه از گروههای غذایی اصلی را در طول روز دریافت نمیکنند (مانند کودکانی که سبزیجات یا گوشت نمیخورند)
- کودکانی که در طول روز شیر و لبنیات کافی مصرف نمیکنند
- کودکانی که بیش از اندازه شیر مینوشند و منابع غذایی دیگر را کمتر مصرف میکنند
- کودکانی که مادران آنها در طول دوران بارداری و شیردهی، گیاهخوار بودهاند و هیچ کدام از منابع حیوانی را مصرف نمیکردهاند و این برنامه غذایی را برای کودک خود هم ادامه دادهاند
- کودکانی که به مصرف هلههولهها و مواد غذایی کمارزش در میانوعدهها یا حتی وعدههای غذایی اصلی عادت دارند
- کودکان مبتلا به بیماریهای مزمن مانند بیماریهای گوارشی، دیابت و مشکلات متابولیک
- کودکانی که بهدلیل ابتلا به آلرژیهای غذایی مجبور هستند بعضی از گروههای غذایی را بهطور کامل کنار بگذارند.
تمامی کودکانی که در بالا به آنها اشاره شد، برای مدت محدودی باید دوز مشخصی از یک یا چند نوع ویتامین و مواد معدنی را برای حفظ سلامت عمومی و رشد بهترشان مصرف کنند. این درحالی است که تمامی این کودکان باید یک رژیم غذایی متعادل، متنوع و متناسب تحت نظارت متخصص تغذیه داشته باشند تا بهمرور زمان عادتهای نادرست غذایی خود را کنار بگذارند و از یک الگوی غذایی سالم پیروی کنند. باز هم تاکید میشود که اگر کودکان از یک برنامه غذایی صحیح و سالم پیروی کنند و از سلامت عمومی مناسبی برخوردار باشند، تقریبا به دریافت مکمل خاصی نیاز نخواهند داشت.
چطور مکمل غذایی مناسب را برای کودکمان انتخاب کنیم؟
تمامی مکملهای غذایی برای کودکان مناسب نیستند. میزان دریافت مجاز هر کدام از ریزمغذیها در کودکان و بزرگسالان متفاوت است. بنابراین اگر براساس آخرین آزمایشات کودک متوجه شدید که مثلا او دچار کمبود ویتامینهای گروه B، ویتامینD، کلسیم، آهن یا حتی ویتامینC است، نمیتوانید بهصورت خودسرانه برای خرید مکمل غذایی از داروخانه اقدام کنید و آن را شخصا برای کودک تجویز کنید. از طرف دیگر، بعضی از مکملهای غذایی حاوی چندین نوع ویتامین یا ترکیبی از ویتامینها و املاح هستند، درحالی که همین مساله میتواند روی شدت و ضعف جذب این ترکیبات تاثیر بگذارد. از اینرو، اگر متوجه شدید که فرزندتان با کمبود یک یا چند نوع ویتامین یا املاح مواجه است، بهتر است قبل از هر اقدامی با متخصص تغذیه یا متخصص اطفال مشورت کنید تا بدانید که چه نوع مکملی با چه دوزی و برای چه مدتزمانی برای فرزندتان مناسبتر است. دانستن این نکته هم مهم است که اگر کودکان دوز بالایی از مکملهای غذایی را برای مدتزمان طولانی مصرف کنند، ممکن است با اُوردوز دریافت ریزمغذیها مواجه شوند و مشکلات فراوانی مانند مشکلات گوارشی یا حتی بیماریهای کبدی و کلیوی برای آنها اتفاق بیفتد.
معمولا کودکان به کدام مکملها بیشتر نیاز دارند؟
در میان مکملهای غذایی مختلف معمولا اکثر کودکان جهان به چند نوع از مکملها بیشتر نیاز پیدا میکنند. رایجترین این مکملها شامل موارد زیر میشوند:
- ویتامینD: ویتامینD جزو ویتامینهای ضروری برای حفظ سلامت و رشد بهتر استخوانها است و دریافت مقادیر کافی از آن در دوران کودکی و نوجوانی میتواند به پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان در بزرگسالی کمک کند. تمامی کودکان به دریافت روزانه حداقل 400 واحد بینالمللی از ویتامینD نیاز دارند. اگر کودکان ویتامینD کافی در طول روز دریافت نکنند، ممکن است در بزرگسالی دچار مشکلات استخوانی، پوسیدگیهای دندانی یا حتی ضعف عضلات شوند. از آنجایی که منابع غذایی حاوی ویتامینD بسیار محدود هستند، بنابراین توصیه میشود که والدین از مواد غذایی غنیشده با ویتامینD برای فرزندان خود استفاده کنند و مصرف مکمل ویتامینD را زیر نظر متخصص تغذیه یا متخصص اطفال داشته باشند.
- فیبر: متاسفانه بسیاری از کودکان به مصرف میوهها و سبزیها (مخصوصا سبزیها) تمایل چندانی نشان نمیدهند. میوهها و سبزیها منبع بسیار مناسبی برای دریافت فیبر غذایی محسوب میشوند. کمبود دریافت فیبر میتواند مشکلاتی مانند یبوستهای شدید و مزمن، دلدرد یا در موارد شدیدتر حتی بیماریهای متابولیک را برای کودکان بهدنبال داشته باشد. کودکان به دریافت روزانه حدود 14 گرم فیبر غذایی نیاز دارند که این میزان از فیبر نزدیک به 1000 کالری انرژی به بدن آنها میرساند و میتواند بخشی از انرژی مورد نیاز روزانهشان را تامین کند. اگر فرزندتان میوه و سبزی کافی در طول روز نمیخورد، باید خوراکیهای غنیشده با فیبر یا مکملهای حاوی فیبر را زیر نظر متخصص تغذیه یا متخصص اطفال در برنامه غذایی او داشته باشید.
- پروبیوتیکها: گروه دیگری از مکملهای غذایی که معمولا مصرف آنها برای کودکان تجویز میشود، پروبیوتیکها هستند. پروبیوتیکها نوعی باکتری مفید محسوب میشوند که در دستگاه گوارش زندگی میکنند و جلوی رشد باکتریهای مضر را میگیرند. این باکتریهای مفید باعث بهبود عملکرد سیستم گوارشی میشوند و از بروز مشکلاتی مانند اسهال یا بیماریهای ویروسی گوارشی در کودکان پیشگیری میکنند. اگر میتوانید محصولات حاوی پروبیوتیک (مخصوصا ماست و پنیر غنیشده با پروبیوتیک) را در برنامه غذایی روزانه کودکان بگنجانید. در غیر این صورت، باید از مکملهای غذایی پروبیوتیک زیر نظر متخصص تغذیه یا پزشک متخصص اطفال برای کودک خود استفاده کنید.
- روغن ماهی: دریافت امگا-3 کافی در دوران کودکی به حفظ سلامت سیستم قلبیـعروقی در دوران بزرگسالی و بهبود عملکرد مغز کمک میکند. متاسفانه بسیاری از کودکان تمایلی به مصرف ماهی ندارند و به همین دلیل هم امگا-3 کافی دریافت نمیکنند. تحقیقات ثابت کردهاند کودکانی که به اندازه کافی امگا-3 در رژیم غذایی خود دارند، دارای قدرت تمرکز و تصمیمگیری بالاتری نسبت به کودکانی هستند که ماهی یا امگا-3 کافی دریافت نمیکنند. از اینرو، اگر فرزندتان حداقل یک تا دو وعده مصرفی (هر وعده برابر است با 200 تا 230 گرم) از ماهیهای چرب را در طول هفته نمیخورد، باید مصرف مکمل حاوی روغن ماهی را زیر نظر پزشک متخصص اطفال یا متخصص تغذیه برای او در نظر بگیرید.
کدام گروه از کودکان بیشتر در معرض کمبود ریزمغذیها هستند؟
تحقیقات ثابت کردهاند که کودکان گیاهخوار یا خامگیاهخوار بیشتر در معرض کمبود ویتامینB12 و عوارض ناشی از آن قرار دارند. از اینرو، متخصصان تغذیه به والدین توصیه میکنند که در صورت امکان فرزندان گیاهخوارشان را به سمت مصرف تخممرغ، لبنیات یا حتی گوشت ماهی هدایت کنند. اگر فرزند آنها در برابر مصرف هر نوع از منابع غذایی حیوانی مقاومت میکند، باید هرچه سریعتر مصرف مکملهای حاوی ویتامینB12 را زیر نظر پزشک متخصص اطفال یا متخصص تغذیه برای او داشته باشند.
از طرف دیگر، کودکان مبتلا به بیماری سلیاک هم در معرض کمبود شدید بسیاری از ریزمغذیها قرار دارند. اگر فرزند شما به سلیاک مبتلا است، باید هرچه سریعتر برای تعیین دوز مکملهای مورد نیاز بدنش به یک متخصص تغذیه یا پزشک متخصص اطفال مراجعه کنید. به خاطر داشته باشید که استفاده خودسرانه از مکملهای گیاهی یا شیمیایی میتواند باعث ایجاد تداخلهای غذایی یا دارویی برای فرزند شما شود و به همین دلیل هم شدیدا توصیه میشود که این مکملها با تجویز پزشک یا متخصص تغذیه مصرف شوند.
منابع: verywellfamily، webmd
