اطلاعات مرتبط با بارداری در همه‌جا یافت می‌شود. با این حال، این احتمال وجود دارد که در اولین ویزیت قبل از زایمان، پزشک دسته‌ای از بروشورهایی که مربوط به تمامی آزمایشات و دوره‌های سه ماهه بارداری هستند را در اختیار خانم باردار قرار دهد. با وجود تمام اطلاعات مذکور، در اینجا به ۱۰ شگفتی رایج که بارداری می‌تواند به همراه داشته باشد، اشاره شده است.
۱. غریزه لانه‌سازی یا تمایل به آماده‌سازی خانه
بسیاری از زنان باردار احساس «غریزه لانه‌سازی» را تجربه می‌کنند که به نوعی انگیزه قوی برای آماده کردن خانه به وسیله‌ی تمیز کردن و تزئین آن و فراهم کردن محیطی برای نوزاد، است. ممکن است خانم باردار با نزدیک شدن به موعد زایمان متوجه شود که درحال تمیز کردن کمدها یا شستن دیوارها است، کارهایی که هرگز تصور نمی‌کرد در ماه نهم بارداری انجام دهد. تمایل به آماده‌سازی خانه قبل از زایمان می‌تواند مفید باشد زیرا در این‌صورت بعد از تولد نوزاد، کارهای کمتری برای انجام دادن وجود دارد اما خانم باردار باید توجه داشته باشد که در این امر زیاده‌روی نکند.
۲. مشکلات مربوط به تمرکز
خستگی و تهوع صبحگاهی در سه‌ماهه اول، می‌تواند باعث احساس فرسودگی و گیجی در بسیاری از بانوان شود، با این حال حتی زنان بارداری که استراحت خوبی داشته‌اند نیز ممکن است به دوره‌های فراموشی و مشکل تمرکز دچار شوند.
فکر کردن به کودک مانند تغییرات هورمونی نقش مهمی را در این زمینه ایفا می‌کند. همه‌چيز از جمله شغل، صورتحساب‌‌ها و قرار ملاقات با پزشک ممکن است کم اهمیت‌تر از نوزاد و تولدش به‌نظر برسد. برای جلوگیری از فراموشی، تهیه لیستی از کارها می‌تواند به خانم باردار برای به‌خاطر سپردن تاریخ‌ها و قرار ملاقات‌ها کمک کند.
۳. نوسانات خُلقی
سندروم پیش از قاعدگی و بارداری در بسیاری از جهات مانند تورم و حساس شدن پستان‌ها، بالا و پایین رفتن هورمون‌ها و احساس بدخُلقی به هم شباهت دارند. در صورت ابتلا به این سندروم، فرد ممکن است نوسانات خُلقی شدیدتری را تجربه کند. این موضوع می‌تواند خانم را به تغییر حالت از احساس شادی در این لحظه، به گریه در لحظه بعدی وادار کند.
نوسانات خُلقی در دوران بارداری بسیار رایج است و بیشتر در سه‌ماهه اول و اواخر سه‌ماهه سوم اتفاق می‌افتد. اغلب بانوان باردار در این دوران دچار افسردگی می‌شوند. اگر علائمی مانند مشکل در خوابیدن، تغییر در عادات غذایی و نوسانات خُلقی بیشتر از ۲ هفته طول بکشد، لازم است که خانم باردار با پزشک خود در این‌باره مشورت کند.
۴. افزایش سایز پستان‌ها
افزایش سایز پستان‌ها یکی از اولین علائم بارداری است. رشد پستان در سه‌ماهه اول به دلیل سطوح بالای هورمون‌های استروژن و پروژسترون اتفاق می‌افتد اما ممکن است پستان‌ها در تمام طول بارداری رشد داشته و تنها به سه‌ماهه اول ختم نشود.
سایز لباس زیر افراد نیز در این دوران می‌تواند تحت‌تأثیر قفسه سینه آن‌ها قرار گیرد. هنگام بارداری ظرفیت ریه‌ها افزایش می‌یابد تا قادر به دریافت اکسیژن اضافی باشند. این امر ممکن است موجب بزرگتر شدن سینه شود. به همین دلیل امکان دارد که شخص در طول بارداری چندین بار نیاز به تعویض سایز لباس زیر خود داشته باشد.
۵. تغییرات پوستی
درخشان شدن و روشنی پوست یکی از اثرات متعدد بارداری است که می‌تواند ناشی از تغییرات هورمونی و کشیدگی پوست فرد باشد. در بانوان باردار حجم خون افزایش می‌یابد تا بتواند جریان خون اضافی را که در رحم و سایر اندام‌ها به‌ویژه کلیه‌ها در گردش است، فراهم کند.
روی پوست بعضی از بانوان باردار لکه‌های قهوه‌ای یا زردی به نام «کلواسما یا ماسک بارداری» ایجاد می‌شود و بعضی دیگر متوجه یک خط تیره در وسط قسمت پایینی شکم خود می‌شوند که به آن «خط سیاه» می‌گويند. همچنین خانم‌های باردار به دلیل ساختن رنگدانه‌های بیشتر توسط بدن بر اثر هورمون‌های بارداری ممکن است دچار هیپرپیگمانتاسیون (تیره شدن پوست) نوک سینه‌ها، دستگاه تناسلی خارجی و ناحیه مقعدی شوند.
این امکان وجود دارد که رنگدانه افزایش یافته، یکنواخت نباشد، بنابراین پوست تیره ممکن است به صورت لکه‌های رنگی ظاهر شود. کلواسما قابل پیشگیری نیست، اما استفاده از کرم ضدآفتاب و اجتناب از اشعه ماوراءبنفش می‌تواند اثرات آن را به حداقل برساند.
در دوران بارداری به دلیل اینکه غدد چربی پوست، چربی بیشتری تولید می‌کنند، آکنه در این دوران شایع است و خال‌ها یا کک و مک‌هایی که قبل از بارداری وجود داشتند ممکن است بزرگتر و تیره‌تر شوند. بیشتر این تغییرات پوستی به احتمال زیاد پس از زایمان از بین می‌روند.
بسیاری از زنان باردار به‌خاطر رطوبت و تعریق دچار بثورات گرمایی می‌شوند. به‌طور کلی، دوران بارداری می‌تواند زمانی خارش‌آور برای یک زن باشد. کشیده شدن پوست روی شکم ممکن است باعث خارش و پوسته‌پوسته شدن آن شود. در صورت بروز این مشکل پزشک می‌تواند کرم‌هایی را برای تسکین پوست خشک یا خارش‌دار تجویز کند.
۶. مو و ناخن‌ها
در طول بارداری، بسیاری از بانوان تغییراتی در بافت و رشد موهای خود احساس می‌کنند. هورمون‌ها می‌توانند باعث رشد سریعتر موها شده و ریزش مو را کاهش دهند. اما معمولاً این تغییرات مو دائمی نبوده و بسیاری از زنان در دوره پس از زایمان یا پس از توقف شیردهی، مقداری ریزش مو پیدا می‌کنند.
در برخی موارد افراد متوجه رشد مو در مکان‌های ناخواسته مانند روی صورت، شکم یا اطراف نوک پستان‌ها می‌شوند. تغییر در بافت مو قادر است موها را خشک یا چرب‌تر کند. حتی برخی از بانوان در این دوران متوجه تغییر رنگ موهای خود می‌شوند.
همچنین ممکن است ناخن‌ها مانند مو در دوران بارداری دچار تغییر شوند. هورمون‌های اضافی می‌توانند بر رشد سریعتر و قوی‌تر شدن ناخن‌ها اثر بگذارند. با این حال، برخی از بانوان متوجه می‌شوند که ناخن‌هایشان در دوران بارداری شکننده‌تر شده است اما این مسئله مانند تغییرات مو، دائمی نیست. توصیه می‌شود اگر در دوران بارداری ناخن‌ها شکننده شده و آسیب‌پذیر شده است، آن‌ها را کوتاه کرده و از مواد شیمیایی موجود در لاک ناخن و پاک‌کننده ناخن اجتناب شود.
۷. سایز کفش
خانم‌های باردار علیرغم استفاده نکردن از لباس‌های قبل بارداری، ممکن است همچنان از کفش‌های قبلی خود استفاده کنند اما وجود مایع اضافی در بدن خانم‌های باردار به این مسئله اشاره دارد که پاهای بسیاری از زنان در دوران بارداری دچار ورم می‌شود و در نتیجه نیاز به پوشیدن کفش‌های بزرگتر دارند. برای افراد باردار پوشیدن کفش‌های بدون بند با سایز بزرگتر مخصوصا در ماه‌های تابستان، راحت‌تر است.
۸. تحرک مفاصل
در دوران بارداری، بدن شخص هورمون ریلکسین یا آرام‌بخش را تولید می‌کند که این ماده به آماده‌سازی ناحیه شرمگاهی و دهانه رحم برای زایمان کمک می‌کند. ریلکسین، رباط‌های بدن را شل می‌کند و سبب می‌شود خانم باردار ثبات کمتری داشته و بیشتر در معرض آسیب قرار بگیرد. کشش بیش از حد یا فشار آوردن به خود، به‌خصوص در ناحیه مفاصل لگن، کمر و زانو آسان است. بانوان باردار باید هنگام ورزش یا بلند کردن اجسام، به آرامی حرکت کرده و از حرکات ناگهانی و تند پرهیز کنند.
۹. واریس، هموروئید و یبوست
وریدهای واریسی معمولاً در پاها و ناحیه تناسلی یافت می‌شوند. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که خون در سیاهرگ‌هایی که توسط هورمون‌های بارداری بزرگ شده‌اند، جمع شود و این رگ‌های واریسی اغلب پس از بارداری از بین می‌روند.
راه‌های پیشگیری:
- پرهیز از ایستادن یا نشستن طولانی مدت
- پوشیدن لباس‌های گشاد
- پوشیدن جوراب واریس
- بالا آوردن پا هنگام نشستن
همچنین هموروئید (واریس در رکتوم) در دوران بارداری شایع است. در این حالت حجم خون شخص افزایش یافته و رحم به لگن فشار وارد می‌کند بنابراین ممکن است وریدهای راست روده به صورت خوشه‌های انگور بزرگ شوند. این احتمال وجود دارد که بواسیر بسیار دردناک ظاهر شده و به‌خصوص در حین یا بعد از اجابت مزاج با خونریزی، خارش یا گزش همراه باشد.
یبوست یکی دیگر از مشکلات رایج بارداری است. این مسئله به دلیل کند شدن عبور غذا از دستگاه گوارش تحت تاثیر هورمون‌های بارداری اتفاق می‌افتد. در مراحل بعدی بارداری، رحم ممکن است به روده بزرگ فشار آورده و اجابت مزاج را برای خانم باردار دچار مشکل کند. یبوست می‌تواند در به‌وجود آمدن بواسیر مشارکت کند، زیرا تلاش برای اجابت مزاج یا همان زور زدن ممکن است باعث بزرگ شدن وریدهای راست روده شود.
بهترین راه برای مقابله با یبوست و بواسیر پیشگیری از آن‌ها است. خوردن یک رژیم غذایی غنی از فیبر، نوشیدن مقدار زیادی مایعات روزانه و ورزش منظم می‌توانند به منظم نگه داشتن اجابت مزاج کمک کنند. همچنین نرم‌کننده‌های مدفوع ممکن است به پیشگیری کمک کنند. اگر فردی دچار هموروئید است می‌تواند در صورت نیاز با پزشک خود درباره مصرف کرم یا پمادهای کوچک کننده هموروئید، مشورت کند.
- چیزهایی که در طول زایمان از بدن خارج می‌شوند
بانوان باردار پس از جان سالم به در بردن از نوسانات خلقی و بواسیر فکر می‌کنند شگفتی‌های این دوران به پایان رسیده اما در اصل روز زایمان متوجه بزرگ‌ترين شگفتی‌های خود خواهند شد.
در دوران بارداری، مایعی در کیسه آمنیوتیک یا درون شامه‌ای، اطراف جنین را احاطه می‌کند. این کیسه در شروع یا در حین زایمان پاره می‌شود و از این لحظه معمولاً به عنوان پاره شدن کیسه آب یاد می‌شود. برای اکثر زنان در حال زایمان، انقباضات قبل از پاره شدن کیسه آب شروع می‌شود و اگر دهانه رحم قبلا باز شده باشد در اغلب موارد پزشک مجبور است کیسه آمنیوتیک را پاره کند.
چه مقدار آب مورد انتظار است؟ برای یک نوزاد ۳۹ تا ۴۰ هفته‌ای، حدود ۲ تا ۳ فنجان مایع آمنیوتیک وجود دارد. برخی از زنان ممکن است در این زمان تمایل شدیدی به ادرار کردن داشته باشند که منجر به ترشح مایع در هنگام پاره شدن کیسه آب می‌شود. برخی دیگر ممکن است فقط احساس کنند که مایعی در حال چکه کردن است زیرا سر کودک مانند یک درپوش عمل کرده تا از نشت بیشتر مایعات به بیرون جلوگیری کند.
مایع آمنیوتیک بی‌رنگ است و هر ۳ ساعت یک بار توسط بدن جایگزین می‌شود، بنابراین اگر نشت مایع به مقدار یک فنجان در ساعت، تا زمان زایمان ادامه یابد، جای نگرانی ندارد.
ممکن است چیزهای غیرمنتظره دیگری در طول زایمان از بدن خارج شود. برخی از بانوان حالت تهوع و استفراغ دارند. برخی دیگر قبل یا در حین زایمان دچار اسهال شده و دفع گاز نیز در طول زایمان شایع است. در طول مرحله فشار وارد کردن زایمان، امکان دارد شخص کنترل مثانه یا روده خود را از دست بدهد.
در دوران بارداری شگفتی‌های زیادی در انتظار افراد است اما هیچ‌کدام شیرین‌تر از احساس در آغوش گرفتن نوزاد تازه متولد شده نیست!
